بدنبال بازداشت پریسا مبارز از زنان معترض در تخار، شماری از نهادهای معتبر بین‌المللی از جمله اتحادیه اروپا و گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل خواستار رهایی فوری او از بند طالبان شدند.

طالبان بامداد روز شنبه (22 دلو) به خانه خانم مبارز در ولایت تخار هجوم بردند و این فعال حقوق زنان و برادرش را بازداشت و به جای نامعلوم انتقال دادند.

گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل و اتحادیه اروپا نیز بازداشت پریسا مبارزه را به شدت محکوم کرده‌اند

پریسا مبارز کیست؟

پریسا مبارز، مربی تیم تکواندوی زنان تخار در شمال کشور است، او پس از تسلط طالبان در اگست 2021 نتوانست به عنوان یک ورزشکار فعالیت کند.

طالبان تحصیل و کار زنان را ممنوع اعلام کردند و همچنین به سفر، تفریح و ورزش زنان نیز محددویت‌های سختی را وضع کردند.

پریسا مبارز برای برداشتن این محدودیت‌ها جنبش زنان تخار را تاسیس کرد و در راستای مطالبه حقوق زنان فعالیت می‌کرد.

این خانم در چندین تظاهرات خیابانی و گردهمایی اعتراضی علیه‌ سیاست‌های “زن ستیزانه” طالبان شرکت کرد و برخی تظاهرات را نیز در تخار برای لغو ممنوعیت تحصیل و کار زنان راه اندازی کره بود.

ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل، ضمن محکوم کردن بازداشت خانم پریسا و برادرش، از طالبان خواسته است که بدون قید و شرط هرچه زودتر زمینه رهایی این خانم و برادرش را از بند فراهم کنند.

آقای بنت با انتشار یک رشته توییتی، نوشته است که اعتراض برای بدست آوردن حقوق و ممنوعیت آموزش و تحصیل دختران جرم نیست.

اتحادیه اروپا نیز بازداشت این خانم فعال اجتماعی را به شدت محکوم کرده است.

پائولا پامپالینی، مسئول امور آسیا و اقیانوسیه اتحادیه اروپا با انتشار توییتی گفته است که صدای زنانی‌که خواستار آموزش دختران و کرامت انسانی هستند باید شنیده شود نه سرکوب.

پامیالینی خواستار رهایی خانم مبارزه و برادرش از قید طالبان شده است.

در همین حال، اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه سازمان‌ملل متحد می‌گوید که توسعه پایدار در یک کشور متکی به مشارکت معنادار زنان در همه عرصه‌ها است.

این دفتر امروز (یک‌شنبه 23 دلو) با نشر عکسی از دختران دانش‌آموز افغانستان به مناسبت روز جهانی “زنان در علم” گفت: “هیچ کشوری که نیمی از جمعیتش به حاشیه رانده شده، نمی‌تواند به توسعه کامل دست یابد.”

بازداشت پریسا مبارز یک‌بار دیگر مساله بازداشت زنان و دختران معترض در افغانستان را تازه کرده است. گفته شده که ده‌ها زن معترض در زندان‌های طالبان به‌سر می‌برند.

برخی زنان که از قید طالبان آزاد شدند، از شکنجه جسمی، جنسی و روحی در زندان طالبان سخن گفته‌اند.

این زنان می‌گویند که طالبان با آنها برخورد خشونت آمیزی داشتند و آنها به شرط سکوت، عدم برگشت به تظاهرات و اعتراضات خیابانی و سکونت در خانه از قید طالبان آزاد شدند.

موسسه حقوق بشری دانشگاه سن‌خوزه ایالات متحده امریکا با انتشار گزارشی نسبتا طولانی از آنچه در معرض خطر قرار‌گرفتن هزاره‌ها به دلیل نژاد و قومیت شان در افغانستانی تحت حاکمیت طالبان خوانده به شدت اظهار نگرانی کرده است.

در گزارش این موسسه آمده است که پس از تسلط طالبان در آگوست 2021، هزاره‌ها در کابل و سایر مناطق این کشور مورد نقض سیستماتیک حقوق بشری قرار گرفته‌اند.

در گزارش گفته شده که هرچند هزاره‌ها در حملات برنامه ر‌یزی شده به مکاتب، مساجد و اماکن عمومی هدف قرار گرفتند که مسوولیت این حملات را گروه داعش به عهده گرفته است، اما طالبان هم در نقض حقوق بشری علیه این گروه قومی داست دارند و رژیم برحال در افغانستان تبعیض و خشونت علیه هزاره‌ها را شدت بیشتر داده‌ است.

موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه امریکا می‌گوید که هزاره‌ها در حاکمیت طالبان در معرض خطرهای مضاعف قرار دارند

موسسه حقوق بشری دانشگاه سن‌خوزه امریکا می‌گوید که جوامع هزاره با تهدیدهای فزاینده از جمله بازداشتی‌های خودسرانه، ناپدید شدن، از دست دادن شغل و تحصیل، محرومیت از کمک‌های بشردوستانه و مهاجرت اجباری مواجه هستند.

روزنامه نگاران هزاره و فعالان حقوق زنان از این اقلیت قومی تایید کردند که آنها بیش از دیگر اقوام در افغانستان مورد سانسور قرار دارند و زیر نظر گرفته می شوند. در برخی موارد خبرنگاران هزاره به دلیل تعلق قومی شان بازداشت و شکنجه شده‌اند.

موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه می‌گوید برای تهیه این گزارش، با بیست نفر از اعضای خانواده قربانیان مکتب عبدالرحیم شهید و کورس کاج، شماری از فعالان حقوق زنان، فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران، مدافعان حقوق بشر هزاره از جمله شورای جهانی هزاره ه در کابل، دایکندی، بامیان، غزنی، هرات، میدان وردک و سرپل مصاحبه کرده‌‌است. از مجموع افراد که با آنها مصاحبه شده شش نفر در خارج از افغانستان (در امریکا، بریتانیا، آلمان و ایران) زندگی می کردند.

فقدان آزادی مذهبی و افزایش تهدیدات امنیتی

موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه می‌گوید که در حاکمیت طالبان آزادی‌های مذهبی برای هزاره‌ها محدود شده است و این گروه قومی نمی‌توانند مانند گذشته مراسم و مناسبت‌های دینی خود را برگزار کنند.

در این گزارش به چندین حمله در برابر مراکز دینی و مساجد اشاره شده است که این حملات حکومت اشرف غنی را وادار کرد تا مردم را برای دفاع از مساجد و مراسم‌های دینی مسلح کند. طالبان اما این اجازه را به هزاره‌ها نداده‌‌اند و حتی رژیم حاکم به شیعیان اجازه برگزاری مراسم مذهبی شان را در جاده‌ها و خیابان‌ها ندادند.

گفته شده در بیش از یک سال گذشته خانواده‌های بیشترین به کمک‌های بشردوستانه وابسته شدند

تخریب خانه‌ها، کوچ اجباری و قدرتمند شدن کوچی‌ها

شماری از مصاحبه‌شوندگان از کوچ اجباری و تخریب خانه‌های شان از سوی طالبان صحبت کرده‌اند.

مینا نادری، فعال مدنی گفته است: “طالبان خانه‌های مردم هزاره را در منطقه ریگ‌ریشن کابل ویران کردند، زیرا به گفته طالبان این منطقه خارج از طرح و برنامه شهرداری کابل است، اما طالبان در مناطق دیگر این کار را نکردند.”

در طول تاریخ بین هزاره ها و کوچی‌ها در ولایات مختلف افغانستان بر سر زمین و چراگاه‌ها مناقشه و اختلاف نظر وجود داشته است.

در گزارش گفته شده است: “در سال‌های اخیر درگیری‌های فزاینده‌ای بین کوچی‌ها و هزاره‌ها بر سر دسترسی به زمین وجود داشته است. اما از زمانی‌که طالبان دوباره به قدرت رسیدند، کوچی ها قدرتمندتر شده و در برابر ساکنان محلی برای استفاده از چراگاه‌ها و زمین‌های شان از خشونت‌های بیشتری نسبت به گذشته استفاده می‌کنند.”

از آغاز سال 2022، گزارش‌ها حاکیست که کوچی ها با قدرت بیشتری نسبت به گذشته وارد مناطق هزاره ها در ولایت‌های میدان وردک، بامیان، غزنی، پروان، غور، دایکندی و کابل شده اند.

در گزارش گفته شده است در برخی درگیری‌ بین کوچی‌ها با هزاره‌ها، طالبان به علت وابستگی نژادی از کوچی‌ها حمایت کرده‌اند. گفته شده که کوچی‌ها به عنوان یک ابزار سیاسی علیه هزاره‌ها استفاه می‌شوند.

هزاره‌ها در حال فرار از افغانستان

موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه امریکا می‌گوید که توزیع محدود و نامتوازن کمک‌ها در مناطق هزاره‌ها باعث افزایش سطح فقر، گرسنگی و ناامنی در میان این قوم شده و به همین دلیل تعداد زیادی هزاره‌ها مجبور شدند افغانستان را ترک و به کشورهای دیگر مهاجر شوند.

در گزارش از قول یک فعال مدنی در بامیان گفته شده: “بیش از نیمی از جمعیت بامیان این ولایت را ترک کرده. برخی به کابل، مزار و هرات بی‌جا شده و شماری هم به ایران و پاکستان مهاجر شده‌اند.”

شماری زیادی از هزاره‌ها به طور غیرقانونی و بدون پاسپورت به ایران و پاکستان مهاجر شدند این افراد قبل از حاکمیت طالبان در مناطق شان مصروف کار بودند.

شماری از مصاحبه‌شوندگان از کوچ اجباری و تخریب خانه‌های شان از سوی طالبان صحبت کرده‌اند

نظامیان هزاره به فراموشی سپرده شده‌اند.

هزاره هایی که قبلا عضو ارتش و پولیس در حکومت‌های پیشین بودند، به موسسه حقوق بشری دانشگاه سن‌خوزه گفته‌اند که به دلیل قومیت خود در معرض خطر مضاعف قرار دارند.

در گزارش گفته شده که شماری از نظامیان پیشین هزاره بازداشت، زندانی، شکنجه، ناپدید و کشته شدند. در این مورد به عالیه عزیزی 47 ساله افسر زندان زنان در هرات اشاره شده است.

او از پس از حاکمیت طالبان تا اکنون ناپدید است و طالبان در این باره حاضر نیست اطلاعات دهند. هر چند گفته شده که خانواده این افسر برای رهایی او مبالغ هنگفت پول برای طالبان رشوه داده است. طالبان خانواده خانم عزیزی را وادار به سکوت کره و تهدید کرده‌اند که در این باره با رسانه‌ها صحبت نکنند.

در گزارش آمده است که برخورد طالبان با نظامیان متعلق به قوم هزاره که در حکومت پیشین کار کردند نسبت به دیگر اقوام کاملا متفاوت است.

حنیف رضایی، سخن‌گوی پیشین قول اردوی 208 شاهین که از ترس جان به ایران فرار کرده به موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه گفته است که طالبان از خروج نظامیان هزاره از افغانستان جلوگیری می‌کنند.

او پس از اگست 2021 به پاکستان فرار کرد اما در آنجا بازداشت و پس از 86 روز بازداشت دوباره آزاد شد. رضایی مجبور به بازگشت به افغانستان شد و پس از مدتی که مخفی زندگی کرد توانسته خود را به ایران برساند.

آقای رضایی می‌گوید که شماری زیادی از نظامیان هزاره در حکومت پیشین، بازداشت، شکنجه و تعدادی هم ناپدید هستند.

او گفته که وضعیت نظامیان هزاره غم انگیز است، در حالی‌که مخفی هستند از فقر رنج می‌برند و هر لحظه بیم بازداشت آنها وجود دارد.

در گزارش گفته شده که به تاریخ 30 اگست 2021، موسی امیری، معاون سابق فرمانده پولیس ولسوالی خدیر ولایت دایکندی، پس از تسلیم شدن همراه با 14 سرباز و غیرنظامی از سوی طالبان تیرباران شدند.

هزاره‌ها همواره در افغانستان مورد حملات خونباری قرار گرفته‌اند

به حاشیه راندن هزاره‌‌ها از قدرت

براساس گزارش موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه، طالبان هیچ هزاره‌ ای را در رهبری و در تصمیم‌گیری خود ندارند و اکثر هزاره‌هایی را که در دولت سابق در بخش خدمات ملکی کار می کردند از ادارات دولتی اخراج شده‌اند.

در گزارش گفته شده: “هیچ عضوی از هزاره در کابینه  33 نفره طالبان وجود ندارد. از میان 99 معاون وزیر در رژیم طالبان تنها یک هزاره در سطح معاونت و در پست تشریفاتی حضور دارد.

موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه می‌گوید که در یک مورد، 160 شغل دولتی [قبل از اگست 2021] که هزاره‌ها در رقابت آزاد در بخش خدمات ملکی استخدام شده بودند، از وظایف شان برکنار و اعضای طالبان جایگزین آنها شدند.

این استراتیژی در ولایات نیز اجرا شده است.طالبان کارمندان هزاره را از اداره احصایه مرکزی (منبع توزیع تذکره های الکترونیکی) اخراج کردند.

رژیم حاکم در افغانستان قضات هزاره را در دایکندی نیز از وظایف‌شان برکنار کردند، ملا و مولوی جایگزین آنها شده‌اند.

فقر و گرسنگی در بین هزاره‌ها

براساس تحقیق موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه، کمک‌های بشردوستانه سازمان‌ملل عادلانه تقسیم نمی‌شود.

مصاحبه‌شوندگان گفته‌اند که آنها شاهد توزیع کمک‌های بشردوستانه در مناطق شان نبوده و اگر در برخی مناطق کمکی صورت گرفته در اختیار بستگان اعضای طالبان قرار گرفته است.

یکی از فعالان حقوق زنان در بامیان گفته است: “یک سازمان کمک‌های بشردوستانه را برای بیش از 2240 خانواده در بامیان توزیع کرد که سهم هزاره‌ها از این میان 200 خانواده بود و این 200 خانواده از افراد آواره ولایت وردک بودند نه مردم محلی بامیان. به عنوان مثال، در روز توزیع، فاطمه را صدا می‌زدند که یک نام زن هزاره است، اما یک مرد پشتون که یک کپی شناسنامه در دست داشت، این کمک ها را دریافت کرد. به طور کلی، این کمک‌ها برای افراد خاص و نزدیکان طالبان توزیع شد.”

در دایکندی، طالبان برای دریافت کمک‌ها خانواده‌های شان را از دیگر مناطق مانند گیزاب به شهر نیلی آورده بودند و کمک‌ها را دریافت کردند.

باشندگان محل به موسسه حقوق بشر دانشگاه سن خوزه گفته‌اند که در روز توزیع کمک‌ها هوتل‌های شهر نیلی مملو از پشتون‌های بودند که حتی از قندهار و ارزگان آمده بودند.

در گزارش گفته شده است که طالبان به طور مستقیم در روند توزیع کمک‌ها مداخله می‌کنند و اغلب نام‌ هزاره‌ها از فهرست دریافت کمک‌ها حذف می‌شود.

خبرنگار

پروانه محمدی