تردیدی نیست که طالبان رفتنی‌اند، مراقب باشیم این رفت و آمد‌ها ، آینده ما را تباه و برباد نکند، اگر سهل انگاری کنیم هرگز روی خوش و آرامش را نخواهیم دید.

من فکر می‌کنم که نگرانی از وضعیتِ بعد طالبان، به مراتب بیشتر و قوی‌تر از وضعیت فاجعه‌بار امروز طالبان خواهد بود.

تجربه نشان داده است که هر افراط بدنبال خود تفریطی دارد تقریبًا همان قاعده عمل و عکس العمل است،  که هر قدر عمل شدید و پرشتاب باشد، به همان پیمانه عکس‌العمل هم شدید و پر شتاب خواهد بود.

تجربه‌های تاریخی‌ما هم، همین را متبارز می‌کند و معرفی می‌کند.

حد‌اقل از زمان حاکمیتِ امان‌الله شاه، تاکنون جامعه ما قربانی افراط و تفریط‌های مخرب و عمل و عکس العمل های لجام گسیخته‌ای بوده است.

زمان حاکمیت اول طالبان‌که با افراط بی رویه و لجام گسیخته همراه بود و سبب انزجار مردم شد، با تغییر امارت طالبان به جمهوریت دموکراتیک اسلامی، افراط جدیدی در مخالفت و یا حد‌اقل در جسارت علیه مفاهیم و ارزش های دینی رونق بیشتر پیداکرد، مخصوصًا که نیروی خارجی و حضور قدرتمند کشورهای بیگانه در کشور هم متهم به حمایت از آن افراط‌گری‌های تازه و معکوس بود .

این افراط سبب عکس‌العمل دیگری و باعث شکل گیری افراط مجدد با انگیزهِ حمایت از دین و استقلال شد که نتیجه آن بدبینی  نسبت به دولت، عدم همکاری با دولت، فاصله گرفتن از دولت و در نهایت شکل‌گیری و رشد مجدد طالبان تا سرحد سقوط دولت قبلی و حاکمیت مجدد این گروه شد.

این بار طالبان با افراطیت تمام علیه کلیه مظاهر و اقدامات و سهل انگاری های دولت قبلی، وارد عمل شده اند که این افراط، سبب جسارت عده‌ای حتی علیه دین اسلام و انزجار‌شان از دین و دیانت شده و بهانه ای بدست دین ستیزان داده است.

نگرانی بیشتر مردم افغانستان این است که بعد از طالبان اگر باز نظام برقرار شود و نسبت به ارزش‌های دینی مردم بتازد و یا در پرتو چنین نظامی مجالی به چنین گستاخی ها داده شود ، قطعًا افراط دیگری را در حمایت از دین و مخالفت با دین ستیزان در پی خواهد داشت، و این چرخه را توقفی نخواهد بود.

０- در شرایط فعلی و در افغانستان، دین گریزی و دین ستیزی به مصلحت نیست

آرزوی من این است که :

۱- در شرایط فعلی و در افغانستان، دین گریزی و دین ستیزی به مصلحت نیست و لذا استدعا دارم که دین گریزان گرامی احساساتی نشوند و اولًا دین گریز و دین ستیز نشوند چون به خیر شان نیست.

و اگر انتخاب شان دین گریزی باشد حد‌اقل آن را تبارز ندهند چون خیلی در اقلیت قرار می‌گیرند و آسیب پذیر خواهند بود، این برهمگان روشن است که شمار شان حتی یک فیصد نفوس جامعه افغانستان را هم نخواهند داشت و این‌هم ، به خیر و منفعت شان نیست.

۲- مردم هم به خاطر مخالفت با طالب، نباید دین گریزان را حمایت کنند چون‌هم مسیر درستی را نمی پیمایند، هم در اقلیت اند و هم سبب تفرقه، نزاع و کشمکشِ بیهوده، ممتد و همیشه‌گی می شوند.

۳- طالبان هم بخاطر حفظ کیان دین، عاقلانه عمل کنند، لجاجت نکنند، شرایط زمانی‌را درک کنند، رواج‌های قومی و قبیله‌ای خود را بنام دین برمردم تحمیل نکنند و مردم را برعلیه دین تحریک نکنند.

به نظرم فشار بیش از حد از آدرس دین سبب دین‌گریزی می‌شود و صف دین ستیزان طولانی تر می‌گردد .

۴- مخالفین طالبان هم، نباید بخاطر نفرت از طالب، به مخالفت با دین و مظاهر و مفاهیم دینی  بپردازند و علیه آن بتازند تا در فردای بعد از طالب، یک بار دیگر بنام مدافعین دین، بجان هم نیفتند و شاهد استمرار نا محدود جنگ‌های ویران‌گر در کشور مان نباشیم.

گرچه شواهد گواه نهادینه ساختن تمامی زمینه‌های استمرار بلا وقفه جنگ‌ها بعد از هر تحولی برای تحول بعدیست ولی ما از خدا بترسیم، از مردم بشرمیم و به حالت کشور و مردم ما و نسل های بعدی رحم کنیم. تا دیگر در چنین دامی گرفتار نشویم.

داوود فیضی – نویسنده

از زمان انقلاب اسلامی سال 1979 در ایران، زنان نسبت به مردان نقش محدودی در دولت و مناصب سیاسی داشته اند. با این حال، زنان به شکل متداوم رژیم ایران را به چالش کشیده و به تدریج از برخی حقوق برخوردار شده‌اند.

از زمان به قدرت رسیدن ابراهیم رئیسی به سمت ریاست جمهوری ایران، رویکردهای خصمانه به ویژه در مقابل زنان تشدید شده است.

رژیم ایران تلاش ورزیده است که دایرۀ فعالیت زنان را محدود سازد، پوشش زنان را خط‌بندی کند و زنان را به تدریج از صحنه بر دارد. اما این تلاش‌ها با مقاومت بی‌سابقه و اعتراض گسترده و سراسری در کشور همسایۀ ایران مواجه شده است. اکنون رژیم ایران در تلاش است تا اعتراضات ضد دولتی ناشی از مرگ مهسا امینی را سرکوب کند.

از زمان به قدرت رسیدن ابراهیم رئیسی به سمت ریاست جمهوری ایران، رویکردهای خصمانه به ویژه در مقابل زنان تشدید شده است

فصیحه امیری- ژورنالیست آزاد

زنان ایرانی به چه پیمانه از قدرت سیاسی برخوردار اند؟

زنان ایرانی به پیمانی خیلی کوچک از قدرت سیاسی برخوردار اند. زنان ایران در مجلس نمایندگان و کابینه حضور دارند که از ایران در جامعۀ بین‌المللی نمایندگی می‌کنند؛ اما تعداد آنها بسیار کمتر از مقامات مرد بوده و هرگز به بالاترین مناصب دولتی ایران ارتقا نیافته اند.

براساس روش پذیرفته شده در ایران، رهبر ایران باید مرد باشد و هیچ زنی تاکنون به عنوان نامزد ریاست جمهوری تایید نشده است.

در حالی که مقامات بلندپایه زن معمولاً در مورد مسائل مربوط به جندر محافظه کار اند، اما برخی با موفقیت اصلاحاتی را به نفع زنان انجام داده اند.

مونا تجلی محقق مطالعات زنان و خاورمیانه در دانشگاه اگنس اسکات می‌گوید که زنان در خطر به حاشیه راندن مواجه هستند.  اگرچه برخی از مقامات برکنار شده روابط خود را با رژیم حفظ کرده‌ اما به آنها کمک می‌کند تا با کمترین خطر از حقوق زنان حمایت کنند.

تجلی می‌گوید، تندروهای ایران از جمله رئیسی اصلاح‌طلبان را هم در داخل و هم در خارج از رژیم منزوی نموده است.

تندروها در رای گیری سال 2020 کنترل پارلمان را به دست آوردند؛ انتخاباتی که شاهد مشارکت کم سابقه بود. تعداد نمایندگان زن از 290 نماینده 17 نفر باقی ماند، اما محافظه کاران جایگزین اکثر نمایندگان اصلاح طلب شدند. اکثر نمایندگان مجلس اعتراضات کنونی را محکوم کرده اند.

زنان در خارج از دولت نیز با نابرابری قابل توجهی روبرو است. آنها پس از انقلاب 1979 حقوق خود را از دست دادند و دولت رئیسی قوانینی را تصویب کرد که آزادی آنها را محدودتر می کند.

زنان از مشاغل خاص محروم اند. اگرچه در دهه‌های اخیر به طور فزاینده‌ای وارد نقش های مردانه شده اند.

به گفته وزارت امور خارجه ایالات متحده: اگرچه زنان 60 درصد از دانشجویان دانشگاه‌ها را تشکیل می دهند، اما فیصدی بیکاری آنها در سال 2021 دو برابر مردان بوده و به طور متوسط کمتر از نیمی از دستمزد مردان را در همان مشاغل مشابه دریافت می کردند.

چرا رژیم ایران نگران اعتراضات کنونی است؟

زنان از آغاز جمهوری اسلامی به ایدئولوژی رژیم اعتراض کردند و اغلب در معرض خطر قرار دارند: ایران به دلیل تعداد بالای اعدام‌های مردان و زنان معروف است و بسیاری از زنانی که قبلاً زندانی شده‌اند، حکایت از تهدید یا تجاوز جنسی نموده است.

نقش زنان و دختران جوان به ویژه در تظاهرات کنونی برجسته هستند

اما مشارکت زنان در تظاهرات کنونی فراتر از تظاهرات قبلی حتی جنبش سبز 2009 یا اعتراضات خیابانی 2017، که زنان نیز در آن نقش‌های محوری داشتند، گزارش شده است.

نقش زنان و دختران جوان به ویژه در تظاهرات کنونی برجسته هستند: میانگین سنی دستگیرشدگان در تظاهرات پانزده سال می‌باشد.

معترضان از اصلاحات عبور کرده و می خواهند حکومت دینی ایران را به جای اصلاح، کنار بگذارند.

شعارهای «زن، زندگی، آزادی» و فراخوان برای پایان دادن به حجاب اجباری، ایدئولوژی اسلامی را که حکومت ایران بر مبنای آن استوار است، به چالش کشیده است. این اعتراضات به طور غیرمعمولی از حمایت گسترده بدون محدودیت طبقاتی، قومیتی یا جنسیتی، برخوردار شد.

آیا قدرت های خارجی می توانند از معترضان حمایت کنند؟

برخی از کشورهای غربی سرکوب خشونت آمیز اعتراضات توسط رژیم ایران را محکوم کرده و تحریم هایی را علیه مقامات دخیل در سرکوب اعمال نموده است.

ایالات متحده به دنبال حذف ایران از کمیسیون سازمان ملل متحد در مورد وضعیت زنان بوده و در عین حال انتظار می‌رود آلمان و ایسلند در نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل در نوامبر درخواست تحقیق درباره نقض حقوق بشر را در ایران صادر نماید.

بسیاری از تحلیلگران می گویند دولت های حامی تظاهرات می توانند به معترضان کمک کنند تا محدودیت های اینترنتی را که دسترسی آنها به رسانه های اجتماعی را محدود می کند، دور بزنند.

واشنگتن در حال حاضر در تلاش است تا دسترسی به اینترنت را برای شرکت‌های فناوری آسان‌تر کند. تجلی، بر اهمیت دسترسی ایرانیان به تریبون‌های رسانه‌ای تاکید می‌کند.

اقدامات بعدی چیست؟

بسیاری از کارشناسان به این باور اند که سیاست های سختگیرانه حجاب احتمالاً پابرجا خواهد ماند. زیرا تندروهای ایران نگران اند که سازش بیشتر منجر به امتیازات بیشتر می شود.

اعتراضات کنونی زنان ایران، لرزه به جمهوری اسلامی انداخته است

دولت ایران ریشه این اعتراضات را نپذیرفته و در عوض دخالت غرب، عربستان سعودی و گروه‌های کرد تبعیدی در عراق را مقصر می داند.

به باور سوزان مالونی از مؤسسه بروکینگز، ایران حملات موشکی خویش را در برابر گروه های تعبیدی کرد در اعراق افزایش خواهد داد.

سرکوب های داخلی نیز می تواند تشدید شود به ویژه در مناطق مرزی با جمعیت زیادی از اقلیت های قومی مانند کردها و بلوچ ها. با این حال، اعتراضات نشانه‌هایی از به درازا کشیدن را نشان می دهد. مالونی می‌گوید رژیم مطمئن نیست که چگونه معترضانی را که از آن نمی‌ترسند، از فعالیت باز بدارد. اگرچه اعتراضات بدون رهبر و سازماندهی نشده به نظر می رسند، اما می تواند با بدرفتاری با هر زنی که قوانین حجاب را زیر پا می گذارد، به آنها دامن بزند.

مالونی می‌گوید: “نیروهای امنیتی باید تصمیم بگیرند که یکی از آن زنان را دستگیر کنند و به طور بالقوه مورد سوء استفاده قرار دهند، دور دیگری از اعتراض‌ها را تسریع کنند، وضعیت بالقوه دیگری را برای شهادت ایجاد کنند، که خود باعث ایجاد یک حرکت خودپایه در تجمعات و تظاهرات می‌شود”.

به باور کارشناسان، ایران بر سر یک دوراهی قرار دارد. اما هیچ اتفاق نظری در مورد سقوط رژیم وجود ندارد. انقلاب 1979 نقطه اوج ناآرامی‌ها بود که طی ماه‌ها سازمان‌دهی‌شده‌تر و مهیب‌تر شد. برخی تحلیل‌گران می‌گویند این اعتراض‌ها هم از چنان قابلیت برخوردار می باشد.

اما اعتراضات کنونی زنان ایران، لرزه به جمهوری اسلامی انداخته است.

بسیاری‌ها گمان نمی‌کردند اعتراضات این قدر طول بکشد. از اعتراضات ایران حدود هفتاد روز سپری شده است.

برخلاف بسیاری از برداشت، اعتراض عملاً به یک انقلاب اجتماعی مبدل شده است. چه اعتراضات نتیجه بدهد و چه ندهد، قطعاً وضعیت پیشا «انقلاب» و پسا انقلاب متفاوت خواهد بود.