نهاد موسوم به دیده بان شفافیت افغانستان با انتشار گزارشی تحقیقی از استخراج غیرقانونی معدن طلای ̎قره ذغن̎ پرده برداشته و اعلام کرده است که شرکت کریستال به شکل غیرقانونی طلای این معدن را استخراج می کند.
در این گزارش آمده است که این استخراج حداقل از ماه جولای ۲۰۱۳ شروع شده و تا کنون ادامه دارد.
هنوز معلوم نیست که چه مقدار طلا از این معدن استخراج شده اما دیده بان شفافیت افغانستان می گوید که شرکت کریستال منطقه معدن را با پوشش امنیتی شدید از دسترسی دولت و حتی مردم به دور نگهداشته است.
معدن قره ذغن در ولسوالی دوشی ولایت بغلان در شمال افغانستان موقعیت دارد که در این منطقه حداقل ده ها معدن طلا کشف و شناسایی شده است.
مردم محل به شکل ابتدایی از سال های پیش طلا را از این معادن استخراج می کردند اما در سال ۲۰۱۱ شرکت موسوم به کریستال جواز اکتشاف معدن قره ذغن را بدست آورد.
براساس قرارداد این شرکت فقط حق اکتشاف و تحقیق را از معدن داشته است.
پروسس مخفی
مسوولان دیده بان شفافیت افغانستان امروز در کنفرانس خبری در کابل گفتند که شماری از افراد با نفوذ محلی در استخراج غیرقانونی این معدن دست دارند اما هویت این افراد افشا نشده است.
سید اکرام افضلی، رییس دیده بان شفافت افغانستان گفت: ̎این شرکت به همکاری افراد انگشت شمار به شکل مخفی از این معدن طلا استخراج می کرد و قبل از فروش، مواد خام معدن را برای پروسس به یک جای مخفی دیگر انتقال میداد. کارکنان معدن اصلاً از میزان این اندازه استخراج و پروسس خبر ندارند.̎
استخراج غیرقانونی معادن در افغانستان همواره خبرساز بوده است، پیش از این نیز گزارش های نشر شد که ۱۴۰۰ شرکت به شکل غیرقانونی به استخراج معادن از جمله معدن ذغال و کرومیت رو آورده اند.
بیشتر این شرکتها متعلق به زورمندان، فرماندهان محلی و اعضای پارلمان هستند.
مقدار ذغال سنگ که به شکل غیرقانونی از افغانستان استخراج و به بیرون کشور قاچاق می شود روزانه به مرز پنج هزار تن می رسد.
کارهای غیرقانونی
دیده بان شفافیت افغانستان اعلام کرده که شرکت کریستال در چندین مورد قانون را نقض کرده است.
این نهاد در گزارش خود گفته است که بیشتر کارمندان این شرکت خارجی هستند و از بیرون افغانستان استخدام شده اند.
یکی از موارد اتهام که علیه شرکت کریستال وارد شده این است که این شرکت زمینه بسیار اندک کاری برای ساکنان محل فراهم کرده و در آن همه تبعیض قایل شده و فقط برای گروهی خاص از ساکنان محل زمینه کار را فراهم کرده است.
در گزارش آمده است: ̎به دلیل پایین بودن عایدات کم مردم و کمبود فرصت های کاری نزدیک به ۸۰ درصد مردم ساحه معدن قره زغن در فقر زندگی می کنند، در حالیکه ۳۵ فیصد دیگر مردم بسیار فقیر هستند، این شرکت هیچ یک از مسوولیت های خود را در قسمت کاریابی برای ساکنان محل انجام نداده است.̎
دیده بان شفافیت افغانستان دریافته است که ۷۹ درصد مردها و ۹۹ درصد زنان در رابطه به کارهای اکتشاف و استخراج شرکت کریستال هیچ معلومات ندارند.
این اداره مدعی شده است که تحقیق آنها نشان می دهد که شرکت کریستال برای انکشاف هرچه بیشتر معدن، مردم محل را از دسترسی به معلومات محروم نگهداشته است.
دیده بان شفافیت افغانستان از وزارت معادن خواسته است که روند بررسی از معادن را شدت دهد و در مورد کارهای غیرقانونی شرکت کریستال نیز تحقیق و تصمیم بگیرد.
در طرح پیشنهادی این نهاد آمده است که دولت و شرکت های تحقیقی باید وارد عمل شوند تا مقدار طلایی که از معدن قره ذعن استخراج شده، مشخص شود.
