مرکز خبرنگاران افغانستان با انتشار گزارش تازه اعلام کرده است که در سال 2022 دستکم 260 رویداد شامل تهدید، بازداشت و برخورد خشونتآمیز با خبرنگاران را ثبت کرده که این رقم 138 درصد افزایش خشونت علیه خبرنگاران در زمان مشابه سال گذشته را نشان میدهد.
در گزارش که یک کاپی آن در اختیار خبرگزاری بخدی قرار گرفته آمده است: “به استثنای چند مورد، متباقی رویدادها از سوی ادارهها و یا افراد منسوب به «امارت اسلامی» به ویژه نیروهای امنیتی و استخباراتی امارت صورت گرفته است. درسال ۲۰۲۱ دستکم ۱۰۹ رویداد شامل ۸ مورد جان باختن خبرنگاران و کارمندان رسانهای و همچنان بازداشت و تهدید خبرنگاران از سوی این نهاد به ثبت رسید بود.”
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید که خودسانسوری در افغانستان در حاکمیت طالبان به اوج خود رسیدهاست
یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشانمیهد که دستگاه امنیتی به ویژه اداره استخبارات و همچنان وزارت امر به معروف طالبان به شکل مستقیم و غیر مستقیم در بازداشت، تهدید، ترساندن خبرنگاران، روند سرکوب آزادی رسانهها و آزادی بیان دست دارند.
این مرکز گفته است که در حالحاضر به شمول کابل در هیچ ولایت به دلیل محدودیت شدید در دسترسی به اطلاعات و تهدید خبرنگاران از جمله زندان و شکنجه امکان تهیه و نشر گزارشهای آزاد و تحقیقی وجود ندارد.
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید که خودسانسوری در افغانستان در حاکمیت طالبان به اوج خود رسیدهاست.
این مرکز ضمن اظهار نگرانی از روند آزادی بیان در افغانستان گفته است: “وضعیت آزادی رسانهها و خبرنگاران در سال ۲۰۲۲ در افغانستان به شدت رو به وخامت نهاده و در کنار افزایش بیسابقه رویدادهای خشونت و تهدید خبرنگاران، فضای کار برای رسانهها نیز به شکل بسیار جدی محدود شده است.”
یافتههای گزارش نشان میدهد که آزادیهای جامعه رسانهای افغانستان که در جریان دو دهه اخیر و تا قبل از آغاز حاکمیت دوباره طالبان در میانه آگست ۲۰۲۱ بدست آمده بود، به سرعت به سوی محو شدن پیش میرود.
جزییات
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید، از مجموع رویدادهای ثبت شده در سال ۲۰۲۲، دستکم ۱۱۹ مورد آن بازداشت موقت خبرنگاران از یک تا چند ساعت و روز و چندین ماه میشود که اکثریت آن توام با خشونت فیزیکی و روانی، توهین و تحقیر بازداشت شدگان همراه بوده است.
حدود نیمی از بازداشتیهای خبرنگاران یعنی حدود ۵۸ مورد در کابل، ۱۱ مورد در قندهار، ۱۱ مورد در پکتیا، ۷ مورد در غزنی، ۶ مورد در فاریاب، در هر یک از ولایات هرات، سمنگان، و بامیان ۳ مورد، دو مورد در یک از ولایات پروان، ارزگان، لوگر و غور، و در هر یک ولایات کاپیسا، بلخ، تخار، ننگرهار، خوست، هلمند، زابل، فراه، و بادغیس، یک یک رویداد بازداشت ثبت شده است.
از جمله خبرنگاران بازداشت شده، دستکم سه خبرنگار و کارمند رسانه از جمله خالد قادری، مجری سابق رادیو نوروز در هرات از ۱۷ مارچ ۲۰۲۲، فیضالله فیضبخش خبرنگار آزاد از ۱۷ آگست در کابل و قدرت الله ترار، خبرنگار تلویزیون زرغون در خوست از ۱۱ نوامبر ۲۰۲۲ تا اکنون در زندان هستند.
اتهام این خبرنگاران نشر دیدگاه انتقادی علیه طالبان و تصویربرداری از محل کشته شدن ایمنالظواهری رهبر القاعده در کابل خوانده شده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید در۱۲ماه گذشته، ۱۲۸ رویداد تهدید خبرنگاران و رسانهها را نیز ثبت کرده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید در۱۲ماه گذشته، ۱۲۸ رویداد تهدید خبرنگاران و رسانهها را نیز ثبت کرده است.
کمتر از نیمی قضایای تهدید یعنی پنجاه مورد در کابل، ۹ مورد در ننگرهار، ۸ مورد در فاریاب و در کاپیسا و قندهار ۷ مورد ثبت شده است.
ولایات پروان، لوگر، غزنی، بامیان، بادغیس، فراه، غور، سمنگان، بلخ، قندوز، سرپل، پنجشیر، هلمند، هرات، تخار، کنر، پکتیکا، خوست و زابل از جمله ولایات است که رویدادهای خشونت علیه خبرنگاران در آنچا رخ داده است.
هر چند مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید که در ولایات بادغیس، سمنگان، تخار، ننگرهار، زابل و کابل خبرنگاران تهدید شدهاند اما میگوید که در سال 2022 هیچ خبرنگار و کارمند رسانهای قربانی حملههای هدفمند نشده است.
با اینحال، مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که تلاشهای از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان بابت احیاء کمیسیون رسیدگی به شکایات و تخلفات رسانهای و آغاز فعالیت کمیسیون مستقل دسترسی به اطلاعات به هدف حمایت از خبرنگاران و رسانهها صورت گرفت اما این کار در عمل نتیجه ملموسی نداشته است.
بستهشدن رسانهها
بررسیهای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد بیشتر نیمی از حدود ۶۰۰ رسانه شامل صوتی، تصویری، چاپی و آنلاین فعال کشور با روی کار آمدن دوباره طالبان بسته شدهاند.
در گزارش گفته شده که صدها خبرنگار و کارمند رسانهای افغانستان را ترک کرده، زنان خبرنگار نیز به حاشیه رانده شدهاند و رسانههای آزاد و آزادی بیان در پی تشدید اعمال محدودیتها از سوی طالبان به سوی محو کامل سوق داده شده است.
