روزنامه هشت صبح مدعیشده به سند دست یافته که نشان می دهد، طالبان برای تغییر نصاب آموزشی مکاتب تلاش میکنند و کمیتهای را به این منظور ایجاد کردند.
این کمیته تحت نام “کمیته بازنگری نصاب مکاتب عصری” از سوی کمیسیون تعلیم و تربیه و تحصیلات عالی طالبان موظف به بازنگری محتوای کتب درسی مکاتب شده است.
طالبان شهرت، رشتههای تحصیلی و تجارب علمی اعضای هیات را در این سند معرفی نکردهاند؛ اما از محتوای گزارش میشود فهمید که در ترکیب آن هیات متخصصان تعلیم و تربیه و صاحبان عرصه پیداگوژی جای نداشتهاند.
در گزارش که روزنامه هشت صبح امروز منتشر کرده آمده است که این کمتیه در ۲۶ بند ملاحظات خود را با سران گروه در میان گذاشته است.
در متن سپرده شده ملاحظات زیاد دیده می شود که علاوه بر حذف تعدادی از مضامین از نصاب آموزشی، محتوای کتابها را مانند حاکمیت قبلی طالبان، متناسب به ایدیولوژی این گروه دگرگون میکند.
در گزارش آمده که کمتیه بررسی در ۲۶ بند ملاحظات خود را با سران گروه در میان گذاشته است
در گزاش آمده است که اعضای هیأت طالبان ۱۲ اصل را در جریان کارشان برای ارزیابی نصاب آموزشی تعیین کردهاند. این هیأت در گام اول مواردی را که نظر به قرائت افراطگرایانه طالبان «مشکل عقیدتی و شرعی آشکار» یا هم «مشکل اخلاقی» داشته، نشانی کرده است.
در روند از نصاب پشتو و برخی کتابهای نصاب دری استفاده شده که ۴۵ کتاب دوره ابتداییه، ۴۸ کتاب دوره متوسطه و ۴۳ کتاب دوره لیسه (عالی) را شامل میشود.
مخالفت با رسوم افغانستان، توصیف فرهنگ سایر کشورها، ستایش از شخصیتهای غرب و شرق به جای شخصیتهای مسلمان، تلاش برای ترویج «رسوم غیراسلامی»، تضاد با استقلال و آزادی کشور، توهین به ارزشهای طالبانی، قهرمان خواندن مخالفان تفکر طالبانی، ارجگزاری به دموکراسی، نادیده گرفتن تاریخ و جغرافیای اسلام و «چشمپوشی از حقایق» عمدهترین اصولی است که به گفته طالبان، اعضای هیأتشان در ارزیابی نصاب مدنظر داشتهاند.
بخشهای از ملاحظات
بخشی از ملاحظات که قرار است در نصاب آموزشی مکاتب شامل شود قزار ذیل است:
حذف تصاویر ذیروح، تشویق به جهاد، توجیه خونریزی و تخریب، منع صحبت از مردمسالاری و حقوق بشر، مخالفت با تعلیم و آزادیهای زنان، روایت طالبانی از تاریخ، محدود کردن محتوا به دنیای اسلام و ستیز با جهان غیراسلامی بهخصوص غرب.
همچنین کمیته پیشنهاد داده است که بیگانهپنداری اهل تشیع، شیطانی خواندن سازمان ملل، منع تجلیل از نوروز، وضع محدودیت بر میلهها و جشنها و نکوهش برخی از شخصیتها از جمله امانالله خان، فیضمحمد کاتب و عبدالغنی خان شاعر پشتو در متون نصاب درسی گنجانده شود.
اعضای هیأت از درج تصویر اناتومی بدن انسان در صفحات پشتی کتابهای بیولوژی صنفهای هشتم و نهم انتقاد کرده و خواستار حذف آن شدهاند
در گزارش به سند رسمی طالبان استناد شده و گفته شده که هیأت موظف پس از بازنگری کتابها مبتنی بر نگرش این گروه که قرائت خاص از دین دارد، خواستار اعمال تغییرات زیادی در محتوای نصاب آموزشی شده است.
ایدیولوژی طالبان
سران طالبان گفته اند که تغییر در نصاب، ایدیولوژی طالبان را در میان نسل آینده تقویت میکند. آنها در ارزیابیشان بارها بر چگونهگی محتوای نصاب و میزان موثریت آن بر اذهان عامه، بهویژه نسل آینده، اشاره کردهاند.
به عقیده طالبان، حفظ نصاب کنونی «ادامه تهاجم فرهنگی غرب است» که منافع این گروه را به خطر میاندازد.
این پیشنهادها در قالب نصاب موجود مطرح شده است تا همچون رهنمودی در یک دوره انتقالی و تا زمان تدوین نصاب دلخواه طالبان، از سوی معلمان هنگام تدریس رعایت شود.
منع مضامین
در گزارش آمده است که تدریس بعضی مضامین منع شده، در مضامینی که حفظ گردیده عناوین و موضوعات معینی حذف شده و به معلمان دستور داده شده است تا هنگام تدریس ارزشها و مفاهیم غیرطالبانی مندرج کتابها را تقبیح کنند و به تبلیغ مطالب دلخواه طالبان بپردازند.
منع تصاویر
طالبان در ادامه بازنگری نصاب آموزشی بر حذف کامل تصاویر ذیروح و مجسمهها تأکید کردهاند.
هیأت این گروه گفته که در همه کتابهای نصاب درسی از تصاویر انسانها استفاده شده است. به باور طالبان، در چگونهگی این تصاویر «فسادهای زیاد نهفته است» و نظام پیشین از این تصاویر برای «انحراف ذهنیت دانشآموزان» استفاده میکرد.
در کنار تصاویر ذیروح، ارزیابی طالبان موارد مختلف را در بر میگیرد، از جمله تصاویر در یونیفورم مکاتب که به باور این گروه، «غربی، غیرشرعی و غیرافغانی» است.
اعضای این هیأت باور دارند که حتا تصاویر لباس رسمی (دریشی) و لباس قاضیان نیز جواز ندارد و دانشآموزان را به فرهنگ بیرونی ترغیب میکند. همچنان تصاویر دختران جوان، به باور طالبان، «عمل غیراسلامی و غیرافغانی برای تشویق به بیحجابی» است.
به عقیده طالبان، حفظ نصاب کنونی «ادامه تهاجم فرهنگی غرب است» که منافع این گروه را به خطر میاندازد
در یک مورد جالب، اعضای این هیأت از درج تصویر اناتومی بدن انسان در صفحات پشتی کتابهای بیولوژی صنفهای هشتم و نهم انتقاد کرده و خواستار حذف آن شدهاند. مشخص نیست که معلمان با محو این تصایر، چگونه ماهیت و فعالیت اعضای بدن انسانها را به دانشآموزان تشریح میکنند.
مچنان تصاویر وسایل موسیقی در کتابها، تلاش برای تشویق دانشآموزان به طرب خوانده شده که به باور طالبان، غیرشرعی و مردود است.آنان تصاویر افراد در حال اتن را نیز تشویق دانشآموزان به «عمل غیرشرعی و غیرانسانی» دانستهاند.
به عقیده اعضای هیأت طالبان، تصاویر افراد با ریش تراشیده و سر برهنه، غربی، غیرشرعی و تلاش برای تشویق دانشآموزان به محرمات یا دستکم خو گرفتن به آن است.
در موارد دیگر گفته شده است که تصاویر با ظاهر شرعی (ریش و لنگی) چنان ترسیم شده است که فقر، ناداری، نشئه یا حالت غیرمناسب را نشان دهد. اعضای هیأت طالبان در همه این موارد، دستور به حذف یا دستکم پوشانیدن تصاویر دادهاند.
توافقنامه دوحه
سندی که در اختیار هشت صبح قرار گرفته نشان میدهد که طالبان در سال 1399 و بدنبال امضای توافقنامه دوحه با امریکا به بازنگری نصاب آموزشی مکاتب اقدام کردهاند.
اداره بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) نیز در گزارش ماه فبروری سال جاری میلادی از تصمیم طالبان برای تغییر نصاب آموزشی مکاتب خبر داده بود.
سیگار در گزارشش از حذف برخی کتابها و درج موضوعات عقیدتی یاد کرد. وزارت امور خارجه امریکا در پاسخ به این ادعای سیگار گفت که هیچ سندی برای اثبات تغییر نصاب از سوی طالبان وجود ندارد.
طالبان در ادامه تأیید کردند که ممکن است نصاب آموزشی مکاتب در سال پیشرو تغییر کند. نورالله منیر، وزیر معارف پیشین این گروه، نیز در اواخر عقرب سال ۱۴۰۰ گفته بود که نصاب تغییر میکند و نصاب بازنگری شده مطابق قرائت طالبان از اسلام خواهد بود.
