قرار است در ماه آینده میلادی نشست استانبول به منظور تسهیل و تسریع روند صلح افغانستان که در حال حاضر به بن بست خورده است برگزار شود.
در این نشست که قرار است به میزبانی ترکیه برگزار شود طرف های درگیر در جنگ افغانستان اشتراک خواهند کرد، اما به تازگی طالبان خواستار به تعویق افتادن این نشست شده اند.
این گروه دلیل این خواست شان را فرا رسیدن ماه مبارک رمضان و روزه داری بیان کرده اند و این گروه اعلام آمادگی کرده که حاضر است پس از ماه رمضان و در ماه می میلادی در نشست استانبول اشتراک کند.
هفته گذشته، حکومت افغانستان شماری از اعضای هیأت مذاکرهکننده حکومت را که در کابل بودند، دوباره به دوحه فرستاده است. زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان نیز سفرهای منطقهایاش را از سر گرفته و پس از کابل اینک عازم ترکیه است. او احتمالاً به کشورهای دیگری در منطقه نیز سفر خواهد کرد و پس از این دیدارها سرنوشت نشست استانبول مشخص خواهد شد.
آنچه روشن است، این است که روند صلح افغانستان با ابهام روبهرو شده است و تداوم این ابهام به نفع صلح افغانستان نخواهد بود.
نشست استانبول مهمترین چرخش در مسیر گفتوگوهای صلح افغانستان است. این نشست که قرار است، زیر ریاست و نظارت سازمان ملل متحد و با حضور کشورهای مهم دخیل در مسأله صلح افغانستان برگزار شود، احتمال میرود که بنبست موجود در روند صلح را بشکند و تکلیف طرفهای این گفتوگو و مواضع و خواستهای کشورهای دخیل در مسأله افغانستان روشن شود.
آنچه قابل پیشبینی است، این است که این نشست به علت شمولیت سازمان ملل متحد و کشورهای دخیل در مسأله افغانستان از مشروعیت و اعتبار بیشتری برخوردار است. فیصلههای این نشست میتواند نقشه راه صلح افغانستان را زیر نظارت سازمان ملل متحد ترسیم کند.
اما آنچه مایه نگرانی است، ابهامی است که در تاریخ برگزاری آن پیش آمده است. طرح جدید حکومت بایدن عملاً نشست دوحه را از اعتبار انداخته است. وقتی که چنین است، ایجاب میکند تا این نشست زودتر برگزار و سرنوشت صلح روشن شود.
نشست استانبول میتواند کلید حل مسأله خروج یا عدم خروج نیروهای خارجی نیز باشد. در این نشست همچنان طرفها میتوانند درباره توافقنامه دوحه و امکان عملی شدن بندهای آن تبادل نظر کنند. حالا که با نشست استانبول قرار شده است صفحه جدیدی در مسیر مذاکرات صلح باز شود، ایجاب میکند، سرنوشت این نشست هرچه زودتر روشن گردد، تا طرحهای پیشنهادی طرفها در این نشست بررسی و یک نقطه توافق از آن حاصل شود.
در صورتی که نیروهای ائتلاف بینالمللی تا اول ماه می همین سال از افغانستان خارج نشوند طالبان اخطار دادند که حملاتشان را علیه این نیروها دوباره از سر خواهند گرفت. از سوی دیگر در صورتی که گفتوگوهای صلح به نتیجه ملموسی نرسد طالبان آمادگیشان را برای آغاز حملات بهاری گرفتهاند؛ در طرف مقابل حکومت افغانستان نیز اعلان کرده که آماده پاسخدهی به هر نوع حمله از سوی طالبان است. با این حساب سال ۱۴۰۰ سالی سخت و نفسگیر و تعیینکننده برای هر دو طرف است و هر طرف تلاش خواهند کرد تا تمام کارتهای بازیشان را استفاده نمایند.
وزیر دفاع جدید ایالات متحده چند روز پیش در اولین سفرش به افغانستان گفت که امریکا خواهان پایان مسئولانه برای جنگ در افغانستان است. بهتازگی رییسجمهور امریکا نیز گفته است که خروج نیروهای امریکا و بینالمللی از افغانستان مطابق توافقنامه امریکا و طالبان در اول ماه می سال جاری میلادی ممکن نیست؛ البته به دلایل فنی. از نظر سیاسی و امنیتی نیز این خروج در شرایط حاضر ممکن نیست. هنوز کاری که طالبان را وادار به سازش کند، صورت نگرفته است. طالبان مترصد فرصتاند تا با خروج نیروهای خارجی از افغانستان از راه نظامی بر جمهوری اسلامی افغانستان غلبه کند.
خشم طالبان از تغییر در برنامهی خروج نیروهای خارجی از افغانستان، هراس از پایان مسئولانهی جنگ در افغانستان است. جنگ در حالی مسئولانه به پایان میرسد که سازش جای آن را گرفته باشد. در افغانستان اما اختلافها بین طرفهای درگیر جنگ به قدری عمیق است که در گام اول، دستیابی به توافق و در قدم بعدی برای اجرای آن چشماندازی خوشبینانهای وجود ندارد. تلاشهای صورتگرفته برای صلح تا کنون حکم دور باطل را داشته است. از این گذشته طالبان بارها نیت خود را از پیروزی در جنگ آشکار کرده است. با رفتن نیروهای خارجی از افغانستان پیروزی طالبان بر حکومتِ شکننده، فاسد و بهشدت چندپارچهی افغانستان کار سختی نیست. بر پایهی تازهترین ارزیابی نهادهای اطلاعاتی امریکا، با خروج نیروهای خارجی بدون رسیدن به سازش سیاسی مطمئن بین طرفهای درگیر، خطر غلبهی طالبان از طریق جنگ بسیار جدی است. بنابراین وقتی صحبت از پایان مسئولانهی جنگ میشود، رویای پیروزی طالبان آشفته و این گروه خشمگین میشود.
جمع بندی
بیشتر سیاسیون کشور به این باورند که گروه طالبان با به درازا کشاندن گفتگوهای صلح قصد دارد تا با خروج نیروهای خارجی تلاش کند تا دوباره قدرت را به دست بگیرد.
این در حالی است که سران حکومت به این باورند که اگر طالبان در فکر دوباره مسلط شدن بر افغانستان استند سخت در اشتباه اند.
حمدالله محب، مشاور امنیت ملی کشور بارها اعلام کرده است که اگر طالبان فکر می کنند می توانند بار دیگر قدرت را در دست بگیرند، اشتباه می کنند و هیچ کس طرفدار بازگشت امارت نیست.
آقای محب از طالبان خواسته است تا از فرصت پیش آمده برای صلح استفاده کنند و به افغان کشی خاتمه دهند.
خبرگزاری بخدی
