از زمان شروع مذاکرات صلح افغانستان، دولت ایالات متحده همواره کوشیده است تا با وارد کردن فشار بر دولت افغانستان در سیاست ها و مواضع آن تغییر ایجاد کند.
در خصوص روند صلح و نوع مواجهه و مصالحه با طالبان، حکومت افغانستان بهدلیل مخالفتها، ملاحظات و اقدامات سیاسی و امنیتیاش تحت فشار ملموس قرار گرفته است. در بیشتر این موارد، بهدلیل فشارهای سیاسی و دیپلماتیکی که وارد آمده، حکومت افغانستان مجبور به تغییر موضع و تمکین شده است.
برخلاف رویهی عبوسانهی ایالات متحده و جامعهی جهانی با جمهوریت در قضایای روند صلح، رفتار این کشورها با گروه طالبان اما مبتنی بر امتیازدهی و مماشات بوده است. توافقنامهی دوحه، برجستهترین مورد این رویهی ایالات متحده با طالبان است. سندی که در آن، طالبان از یک گروه شورشی و تروریستی به حداکثر بدیل نظام سیاسی موجود و حداقل صاحب ۵۰ درصد سهم در قدرت سیاسی تبدیل شدند.
از زمان آغاز روند صلح افغانستان تاکنون، طالبان برخلاف همهی موازین و قوانین بینالمللی جنگ و در تضاد آشکار با حسن نظر و ارادهی صلحجویی، رشتهای از حملات بر غیرنظامیان، قتلهای هدفمند، تخریب تأسیسات عامه و کشتارهای کور را روی دست گرفتهاند. در قریب به ۳۰ ماه از زمان آغاز مذاکرات تا کنون، صدها غیرنظامی بهشمول گروههای خاص اجتماعی و مدنی در اثر حملات طالبان کشته و مجروح شدند. در ماههای اخیر، طالبان موجی از حملات هدفمند را برای قتل خبرنگاران، فعالان مدنی و اجتماعی، نیروهای ملکی، عالمان دینی و متنفذین قومی در دست اجرا گذاشتهاند. در آخرین مورد، دو روز قبل، دو موتر تونس حامل افراد ملکی در شهر کابل هدف حملهی طالبان قرار گرفت. دیروز، موتر حامل کارمندان ملکی وزارت مخابرات در کابل هدف حمله قرار گرفت. در این دو رویداد، جمعا دستکم ۳۰ فرد ملکی مجروح و ۳ تن کشته شدند.
دولت افغانستان به عمل کردن به تعهدات توافق نامه دوحه مبنی بر آزادی زندانیان طالب در تلاش بوده است تا مذاکرات میان افغانان را به نتیجه برساند. اما طالبان تا به حال هیچ نرمی از خود نشان نداده اند.
این گروه پس از امضای توافق نامه با امریکا تکتیک جنگی خود را تغییر داده، این گروه حملات انتحاری خود را کاهش داده و در حال حاضر بیشتر از ماین های چسپکی و ترورهای هدفمند سود می برد.
حمدالله محب، مشاور امنیت ملی کشور بارها اعلام کرده است که طالبان هیچ علاقه ای به مذاکرات ندارند و تاکید کرده که ما به طالبان دست دوستی پیش کردیم ولی نه تنها این که طالبان جنگ کنونی را متوقف نه ساختند بلکه خشونت و ترورها را نیز افزایش دادند.
گفتنی است که آقای محب در دیدار با زلمی خلیلزاد نیز از وی خواسته است تا بالای طالبان فشار وارد کند تا به آتش بس و ادامه معنا دار مذاکرات تن بدهند.
مذاکرات صلح افغانستان ماه سپتامبر پارسال در دوحه، پایتخت قطر، کشوری کوچک خلیج فارس و واقع بر بزرگترین میدان گاز طبیعی جهان، آغاز شد. رهبران قطری هفت سال میشود میزبان شماری از اعضای ارشد طالبان در کشورشان اند و مخارج زندگی آنها و خانوادههایشان را میپردازند. در مراسم افتتاحیه مذاکرات، نمایندگان طالبان و حکومت افغانستان در هتل شرایتون، در سالنی کلان و با پذیرایی لشکری از کارگران جانب سوم، گردهم آمدند. وقتی کوفی وارد لابی هتل شد، گروهی از مذاکرهکنندگان طالبان او را دیدند. آنها سمت بازوی کوفی که هنوز داخل گچ بود، زل زده بودند. کوفی با لبخندی به آنها گفت: «همانطور که میتوانید ببینید من خوبم.»
ایالات متحده بیش از ۱۳۰ میلیارد دالر را صرف بازسازی افغانستان کرد. هرچند اختلاس و فساد تلاش برای بازسازی افغانستان را تضعیف کرده است اما تأثیرات آن در کابل به چشم میآید. طی این ۲۰ سال ساختمانهای آپارتمانی بلند در جایجای شهر قدعلم کرد و خیابانهای شهر پر از موتر است. مساعدت بیرونی به ایجاد مشاغل جدید در افغانستان کمک کرد و زنان وارد عرصه کار و تحصیل شدند. پس از دههها جنگ داخلی و حکومتهای سرکوبگر، پایتخت افغانستانِ پسا ۲۰۰۱ به شهری امروزی و پرجوش و خروش تبدیل شد. دیپلماتها، کمکرسانان و روزنامهنگاران در رستورانت فرانسوی «لتموسفر» و رستورانتی لبنانی «تاورنا» جمع میشدند. چند ساعت بعد همانها را در «لوژ گندمک» میدیدی که نامش برگرفته از محلی است که در آن مردان قبایلی قرن نوزده افغانستان مهاجمان انگلیسی را قتل عام کردند. شهرها روز به روز رونق بیشتر میگرفت، اما، طالبان در مناطق روستایی افغانستان درحال قوت گرفتن بودند.
اینروزها ترورها و بمبگذاریها بیشتر خارجیها را از این کشور فراری داده است. تاورنا سال ۲۰۱۴ پس از حمله طالبان و کشتهشدن ۲۱ غیرنظامی در آنجا بسته شد. با خروج نیروهای امریکایی و ناتو، دیوارهای ضدانفجاری سیمخاردار-دار و برجهای مراقبتی، تلاشی است تا جلوهای از امنیت را در پایتخت فراهم کند. تعداد اندکی از بازدیدکنندگان غربی عمدتا در هتلهای دژمانندی مثل سرینا اقامت دارند. (گرچه اخیرا مقامات امریکایی هشدار دادهاند که شبکه حقانی، وابسته به طالبان، در جستوجو محل اقامت چنین افراد برای ربودن آنهاست.) پس از گذشت بیست سال از آغاز جنگِ به رهبری امریکا در افغانستان، بودن در کابل دوباره حس بودن در پایتخت یک کشور فقیر و آشفته را میدهد.
رویهی دوگانهای که ایالات متحده و جامعهی جهانی در خصوص حکومت افغانستان و طالبان روی دست گرفته، تلاش برای برقراری یک صلح عادلانه و پایدار نیست بلکه نوعی تسلیمدهی افغانستان به طالبان تفسیر میشود. اگر این تفسیر غلط است، مماشات با طالب و عبوسی با حکومت افغانستان تفسیر دیگری نمیتواند داشته باشد.
خبرگزاری بخدی
