ناتو بر سر سر دو راهی رفتن یا ماندن در افغانستان

قرار است فردا (چهارشنبه، ۲۹ دلو) وزیران دفاع ناتو جلسه ۲ روزه خود را برگزار کنند، این جلسه به دلیل شیوع ویروس کرونا به گونه آنلاین برگزار می شود. گفته شده که در این نشست بر سر ماندن و یا خروج نیروهای ناتو از افغانستان نیز تصمیم گرفته می شود.

سازمان پیمان اتلانتیک شمالی (ناتو) در حدو ۱۰ هزار سرباز در افغانستان دارد که این سربازان در قالب ماموریت حمایت قاطع فعالیت دارند. نقش آن‌ها آموزش و مشورت‌دهی به نیروهای افغان و مداخله در جنگ‌ در صورت طلب کمک از سوی نیروهای افغان است.

بر اساس توافق نامه امریکا و طالبان آخرین سربازان خارجی باید تا ماه می از افغانستان خارج شوند. پیش از آن، گروه طالبان می‌باید روابط خود با گروه‌های تروریستی را قطع و وارد مذاکره با دولت افغانستان می‌شد. هم‌زمان باید از حمله به نیروهای خارجی دست می‌کشید و تن به کاهش خشونت قابل ملاحظه می‌داد.

این در حالی است که به تازگی چندین تن مقام های امریکایی اعلام کرده اند که خروج تمامی سربازان امریکایی تا پایان ماه می سال روان عملی نیست.

همچنان بیشتر کشورهای خارجی اعلام کرده اند که سطح خشونت ها بسیار بلند است و ان ها همواره از گروه طالبان خواسته اند تا به تعهدات توافق نامه دوحه پابند بوده و از تماس با گروه های تروریستی دست بردارند.

قابل یاد آوری است مذاکرات میان افغانان نیز از چندین روز به این طرف به گونه کامل متوقف شده و گفته می شود که طالبان هیچ علاقه ای به این مذاکرات نشان نمی دهند.

بنا به توافقنامه دوحه میان آمریکا و طالبان، تا ماه می ۲۰۲۱ تمام سربازان آمریکایی افغانستان را باید ترک کنند اما گفته می‌شود که اداره جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا سربازان این کشور را با وجود افزایش خشونت‌ها و قبل از نتیجه گفتگوهای صلح به طور کامل خارج نخواهد کرد.

گروه طالبان گفته که “پیمان دوحه که در نتیجه مذاکرات پیچیده و دشوار ۱۸ ماهه امضا شد، یگانه راه‌حل سیاسی برای معضل جاری افغانستان – آمریکا است، که باید هیچ کسی آن را دست کم نگیرد.”

اما، حمدالله محب، مشاور امنیت ملی افغانستان امروز شنبه (۲۵ دلو) در کنفرانس مشترک مطبوعاتی پس از جلسه مقام‌های ارشد امنیتی این کشور گفت که “بازنده سال قبل طالبان بود، چراکه تمام دنیا علاقمند دیدن تغییر در رفتار آنها بودند، که طالبانی که تغییر کرده اند چه نوعی باشد.” او افزود “اما طالبان تنها جنگ را می‌فهمند و تمام آمادگی طالبان برای جنگ است”.

دو ماه بیش‌تر تا زمان خروج کامل سربازان بین‌المللی از افغانستان باقی نمانده است. گروه طالبان در جریان نزدیک به یک سال از امضای توافق‌نامه دوحه، تنها یک شرط از چهار شرط اصلی این توافق‌نامه را اجرا کرده است. اگرچه این گروه وارد مذاکره با دولت نیز شده بود، اما فعلاً میز مذاکره را ترک کرده است. به این ترتیب، تنها شرطی که از سوی گروه طالبان به صورت کامل رعایت شده است، پرهیز از حمله به نیروهای خارجی است.

سطح خشونت‌ها در افغانستان بسیار بلند است. بیم آن می‌رود که این خشونت‌ها در بهار سال آینده افزایش چشم‌گیر پیدا کند. بارها به گروه طالبان گوش‌زد شده است که سطح خشونت‌ها را کاهش دهد؛ اما این گروه جدی نگرفته است. این بی‌اعتنایی حالا کار را به جایی رسانده که شکست مذاکرات بین دولت و طالبان تقریباً به یک امر قطعی تبدیل شده است.

از جانب دیگر، مطالعات نیروهای افغان و خارجی نشان می‌دهد که روابط گروه طالبان با سایر گروه‌های تروریستی تا هنوز قطع نشده است. هرچند طالبان بارها مدعی شده‌اند که هیچ پیوندی با القاعده و داعش ندارند. گزارش‌های نهادهای مستقل نیز روابط طالبان با این گروه‌ها را که تهدیدی برای امنیت جهانی‌اند، تأیید کرده است.

همچنان رییس جمهور غنی در پیامش به مناسبت ۲۶ دلو سالروز خروج نیروهای شوروی از افغانستان گفته بود که خروج شوروی از افغانستان غیر مسوولانه بوده است.

به باور آقای غنی این خروج غیرمسوولانه افغانستان را به جنگ داخلی کشاند که در آن میلیون شهروند افغان قربانی جنگ های داخلی شدند.

رییس جمهور غنی بارها تاکید کرده است که اگر امریکا قصد خروج از افغانستان را دارد باید به گونه مسوولانه از این کشور خارج شود، نه در زمانی که سطح خشونت ها به گونه گسترده افزایش یافته و کشور در آتش جنگ می سوزد.

همچنان کارشناسان به این باورند که تجربه ناخوشایند خروج اداره اوباما از جنگ عراق در سال ۲۰۱۱ که ریشه در وعده‌های مبارزات انتخابات اوباما داشت، به‌عنوان یک تجربه ناکام سیاست خارجی اوباما هنوز با قوت خود در اتاق‌های فکر و افکار عمومی مردم امریکا و جهان زنده است و ایالات متحده به‌عنوان یک قدرت بزرگ در ناتو، از تکرار چنین سناریو جلوگیری خواهند کرد.

این کارشناسان تاکید می کنند که همه می‌پذیریم که جنگ افغانستان از لحاظ نظامی به بن‌بست خورده است. مطالعات جنگ و صلح نشان می‌دهد تازمانی‌که تحول در جنگ شکل‌ نگیرد و برتری نظامی را از آن یک طرف سازد، ادامه آن نبرد را علیه دشمن ممکن می‌سازد؛ برخلاف وضعیت در سال ۱۹۸۶ که با ورود جنگ‌افزار تحول‌آفرین، یعنی استنگر، تغییر کرد. زیرا در آن زمان موشک ضد هوایی استنگر ابزار تحول‌آفرینی به‌شمار می‌رفت. این موشک سرنوشت جنگ را تغییر داد چون مجاهدین ‌ضد شوروی سابق موشک‌های استنگر را که از شانه شلیک می‌شدند، به هدف شکار چرخ‌بال‌ها و هواپیماهای روسی به فضا فرستادند و این امر، برتری هوایی نیروهای شوروی در جنگ افغانستان را تا حد زیادی درهم شکست. استفاده‌ی تهاجمی از این جنگ‌افزار کل محاسبه‎‌ی اتحاد شوروی را تغییر داد. در حال‌حاضر خوش‌بختانه گروه طالبان به چنین ابزار جنگی تغییرآفرین میدان جنگ دسترسی ندارند. اگرچند گزارش‌ها حاکی از آن است که گروه طالبان چنین تقاضای را مبنی ‌بر فراهم‌سازی سلاح ضد هوا، از کشورهای روسیه و ایران نموده‌اند.

در شرایط فعلی که سطح خشونت ها در افغانستان به جای کاهش، با افزایش چشم گیری روبرو بوده است و طالبان نیز هیچ علاقه ای به مذاکره ندارند. خروج نیروهای خارجی از افغانستان تکرار تلخ تاریخ خواهد بود.

خبرگزاری بخدی