دیدهبان شفافیت با نشر یافتههای پژوهشی تازه خود اعلام کرده است که بودجه سال مالی ۱۴۰۰ خورشیدی به دلیل فقدان اصلاحات بنیادین، نامتوازن و غیرمعتبر است. یافتههای این پژوهش روز چهارشنبه، یکم دلو نشر شد.
این نهاد از تخصیص نامتوازن و کدهای احتیاط در بودجه اظهار نگرانی کرده است.
یافتههای پژوهشی دیدهبان شفافیت نشان میدهد که حکومت و پارلمان به جای اولویتدادن به نیازهای مردمی که از تبعات زیانبار شیوع ویروس کرونا رنج میبرند، در برابر اصلاحات بنیادین ایستادهگی میکند.
سیداکرام افضلی، رییس اجرایی دیدهبان شفافیت گفته است که بودجه توسعهای به صورت متوازن تهیه نشده است، بلکه اساس تخصیص آن را منافع سیاسیون تشکیل میدهد.
او افزوده است: «نفوس، میزان فقر و جغرافیا معیاری برای تخصیص بودجه نبوده است، بلکه این رقابت میان نخبهگان سیاسی است که سقف و موقعیت پروژههای توسعهای را تعیین میکند.»
دیدهبان شفافیت پس از بررسی بودجه معارف دریافته است که تخصیص بودجه در این بخش منسجم نیست و اصل توسعه متوازن که از مفاد قانون اساسی است، نادیده گرفته شده است.
سیداکرام افضلی میگوید: «بودجه معارف یک مثال غیرمتوازن بودن بودجه بین ولایات است. این عدم توازن در دیگر سکتورها نیز قابل ملاحظه است.»
محمدناصر تیموری، مسوول دادخواهی و ارتباطات دیدهبان شفافیت نیز گفته است که بر اساس قانون، بودجه کدهای احتیاط نباید از سه درصد بیشتر باشد، اعتبار بودجه ملی بخاطر تخصیص ناموجه بودجه به این کدها برای سالهای متواتر پرسشبرانگیز بوده است.
طبق یافتههای دیدهبان شفافیت، از یک دهه به این سو کدهای احتیاط از سه درصد بیشتر بوده است.
به صورت نمونه، کدهای احتیاط در سند بودجه سال مالی ۱۳۹۴ خورشیدی، ۱۰ درصد بودجه را به خود اختصاص داده بود که در سال بعدی آن به نُه درصد کاهش یافته است.
این رقم، اما در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ که انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی برگزار شده است، به ۱۵ و ۱۶ درصد به ترتیب افزایش یافته است.
دیدهبان شفافیت گفته است که در سال ۱۳۹۸ بودجه کدهای احتیاط به شش درصد و در سال ۱۳۹۹ به پنج درصد رسیده است. در سال ۱۴۰۰ مالی نیز پنج درصد بودجه برای کودهای احتیاط پیشبینی شده است.
ناصر تیموری میگوید که در بین سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۰ مالی ۴۰۴ میلیارد افغانی به کدهای احتیاط اختصاص داده شده که سه برابر رقمی است که باید براساس قانون اختصاص داده میشد.
با این حال، سیداکرام افضلی، رییس اجرایی دیدهبان شفافیت، تأکید میکند که در یک دهه گذشته پیشنهاداتشان به حکومت و پارلمان شفافسازی بودجه و ترتیب پروسه مشارکت مردم، نمایندهگان منتخبشان، جامعه مدنی و دانشمندان در گزینش پروژهها و اولویتهای توسعهای بوده است. به گفته او، حکومت باید این روند را تسهیل و زمینه اجرایی فنی آن را فراهم میکرد.
پیشنویس بودجه سال ۱۴۰۰ مالی از سوی مجلس نمایندهگان دوبار رد شده است.
با این حال، حکومت گفته است که با مجلس نمایندهگان در حال مذاکره در این باره است.
دیدهبان شفافیت میگوید که توقع میرود که گفتوگو میان حکومت و پارلمان به ایجاد چهارچوب اصلاحی درازمدت برای بودجه ملی منجر شود و بار دیگر معامله سیاسی صورت نگیرد.
برای سال مالی جاری در مجموع ۴۷۳ میلیارد افغانی در نظر گرفته شده است که ۳۱۱ میلیارد و ۱۹۹ میلیون افغانی آن بودجه عادی و ۱۶۱ میلیارد و ۸۴۲ میلیون افغانی آن بودجه توسعهای است.
خبرگزاری بخدی
