اسلام كريموف بعد از استقلال اوزبیکستان برای بیشتر از دو دهه مسئوليت رياست جمهوری اين كشور را بعهده داشت. آقای کریموف دقيقاً همزمان با سالروز استقلال كشورش دچار خونريزی مغزی شد و بعدا در بیمارستان فوت کرد.
از او به عنوان رئيس جمهور مستبد و در عين حال وطن دوست ياد می شود.
كريموف همواره متهم به تحديد و محدود کردن آزادی های فردی شهروندان اوزبیکستان شده است. گفته می شود او نتوانست با توجه به موقعيت و منابع طبيعی اين كشور برای بهبود بيشتر زندگی مردم كشورش کار کند.
در زمان قدرت او جمهوری اوزبيكستان بدترين روابط خارجی را با همسايه هایش از جمله تركمنستان و تاجيكستان داشت و در سطح جهان نيز روابط خارجی در حال تغيير بود این کشور گاهی با غرب از جمله ايالات متحده امريكا نزدیک می شد و گاهی هم با روسیه روابط تنگاتنگ برقرار می کرد.
اما انچه كارشناسان امور بر آن تقريبا اتفاق نظر دارند اينست كه اقای كريموف در تأمين امنيت و ثبات كشورش جدی بود و در اين زمينه دستاوردهای مهم داشت اما باآنهم گروه های افراطی اسلام گرا همواره در كمين ثبات اين كشور بودند و هنوز هم این گروه ها چالش عمده برای امنیت اوزبیکستان به شمار می روند.
بعد از فوت اسلام كريموف، گمانه زني ها برای اینکه چه کسی به قدرت می رسد در اوزبیکستان در حال افزایش است و این نگرانی نیز وجود داد که کشمکش بر سر قدرت منجر به درگیری های میان حزبی و حتی درگیری های مسلحانه بیانجامد.
با توجه به وضعيت حاكم در جمهوری اوزبيكستان پيشبينی در مورد جانشين اقای كريموف دشوار بنظر می رسد. اما در يك مورد همه انسجام نظر دارند و آن اینکه فورمول آذربايجان، انتقال قدرت به خانواده رئيس جمهور قابل تطبيق نيست.
در باره اینکه چه کسی پس از کریموف به قدرت خواهد رسید سه گزينه را ميتوان مورد بررسي قرار داد:
١- تطبيق قانون اساسی؛ قانون اساسی جمهوری اوزبيكستان حكم نموده كه بعد از فوت رئيس جمهور، رئيس مجلس سنا قدرت را بعهده می گيرد. اما با توجه به عدم محبوبيت رئيس سنا اقای نعمت الله تولكينويچ اين احتمال خيلی ضعيف خواهد بود تا قدرت به او رسد.
٢- نخست وزير؛ آقای شوكت ميرزايوف نخست وزير كنونی اوزبيكستان يك انجنير است و از ١٢ دسامبر ٢٠٠٣ به نمايندگی از حزب ليبرال دموكرات اوزبيكستان قدرت را از اوتكير سلطانوف (حزب دموكراتيك خلق اوزبيكستان) تحويل گرفت و از نزديكان و افراد مورد اعتماد اقای كريموف شمرده می شود. گمان ميرود قدرت برخلاف قانون اساسی با توجه به سابقه كاری و نزديكی اقای ميرزايوف به رئيس جمهور فقيد به او سپرده شود و اوزبيكستان را تا انتخابات پيشرو اداره كند. گمان ميرود او يكي از نامزدان مطرح انتخابات آتی در صورت نامزد شدن باشد.
٣- نظامي ها؛ احتمال ديگر اين است كه نظامي ها تا انتخابات اداره كشور را بدست گيرند. نا گفته نباید گذاشت که كميته امنيت ملی جمهوری اوزبيكستان با توجه به قدرت و محبوبيتی که نزد كريموف داشت به یک منبع اصلي قدرت تبدیل شده و در صورت اظهار علاقه مندی، این نهاد قدرت سیاسی را نیز تحت کنترول خود بگیرد. گمان ميرود بمنظور كنترول وضعيت كشور بعد از كريموف و مبارزه جدی با اسلامگراهای افراطی كه همواره دردسر برای اوزبيكستان بشمار ميرود نظامي ها به قدرت برسند.
گمان اغلب در اوزبیکستان این است هر فرد که به قدرت برسد بطور قوی مجبور خواهد بود نظرات نظامی ها را در چگونگي مديريت و رهبری کشور مدنظر داشته باشد.
خبرگزاری بخدی
