تخار؛ نمادی از تعقیب و گریز سیاست کهنه به نو

قشر جوان افغانستان برای روزگار درازی زیر سلطه سیاستی به اصطلاح آریستوکراسی تحت قومیت مردان پیر و فرسوده بودند، حکومت ها هر چند به شکل نمادین محور حرکت دستگاه سیاست شان را به نیروی جوان وابسته می دانند اما در عمل به اعمال تبعبیض علیه آنها ادامه دادند.

پس از فروپاشی رژیم طالبان و زمانی که فرصت های مناسبی در جامعه برای جوانان فراهم شد، این قشر در هویت های مختلف سازماندهی تازه ای یافتند و نقشی مهمی در معادلات جامعه بازی کردند که بیشتر آنها در بخش فعالیت های جامعه مدنی، آموزشی، اطلاع رسانی و امنیتی متمرکز بوده است.
جوانان در این گیر و دار در سیاست غایب اصلی بوده اند، اما شمار اندک آنها به دستگاه سیاست کهنه حکومت راه یافتند که عملکرد آنها با رویکرد اومانیستی زنگ خطری جدی برای سیاست کهنه افغانستان به شمار می رود.
هر چند این سیاست مداران جدید در آزمون مبارزه با فساد که بخشی اصلی ضعف حکومت است توانسته گامی به جلو بردارند و موفق تر باشند، ولی سیاست مداران پیر همواره اتحاد مقدس براه انداخته اند.
مردم سالاری روحیه اصلی سیاست نو
آنچه در افغانستان در سال های پسین رخ داده است به وضوح نشان می دهد که برخلاف گروه های مدعیان سیاست، جوانان سیاسی تمایل بیشتری به نهادینه شدن سیاست مردم سالاری داشته اند.
ما نمونه بارز و آشکار آنرا در مدیریت و سیاست گذاری محلی در ولایت تخار می بینیم، ولایتی که قبل از محمد یاسین ضیا، از سوی مردان پیر اغلب متمایل با خان و ملک و بیشتر نزدیک به رهبران جهادی اداره می شد.
این ولایت یکی از مناطق افغانستان است که همواره در سطر اخبار “سرخ” رسانه ها قرار داشت اما از مدتی به این سو، آن وضعیت جایش را به خبرهای “سبز” داده است که کمتر از دیگر مناطق افغانستان به گوش می رسد.
آقای ضیا به تعهد و اخلاقی که نسبت به قانون، تامین عدالت اجتماعی و مبارزه با فساد اداری از خود در جریان رهبری ولایت تخار نشان داده است، آنطوریکه خودش گفته توطئه های طراحی شده در این ولایت را به خوبی عبور کرده و نام تخار را همواره در سطر اخبار مثبت افغانستان قرار داده است.
برنامه ها و پیوند عمیق که یاسین ضیا با مردم تخار برقرار کرده، رفته رفته به الگوی دیگر والیان تبدیل شده است و دیگر رهبران ولایات نیز با تقلید از این برنامه ها در صدد پیدا کردن جایگاه مردمی برایشان هستند.
راه دشوار
بدون شک، جریان و شرایط سیاسی و مدیریتی که در تخار براه افتاده، یک جریان اجتماعی نیرومند را در این ولایت شکل داده که در سال های گذشته نظیر آن در افغانستان دیده نشده است.

این نحوه حکومتداری هر چند حمایت لازم مردمی را بدنبال داشته است اما برای رهبران پیر که سال های سال از گنج دفتر و سایه تشریفات فشرده حکومتداری بیرون نشده اند، چندان خوشایند نیست.
این نوع سیاست به معنای تقابل با مجموعه ای از اشخاصی است که قدرت سیاسی را در افغانستان به دست دارند و نتوانستند کارایی که مردم انتظار داشتند از خود نشان دهند.
بیشتر افرادی که در افغانستان چه در کابل و چه در ولایات به قدرت رسیدند وارد سیستم فرسوده و کهنه سیاسی شده که آهسته آهسته از مطالبات مردم فاصله گرفته و در فساد حکومتداری غرق شده اند.
حضور سیاست مداران جوان مانند یاسین ضیا در حقیت بلوک بندی تازه ای در تقابل با حکومتداری فرسوده و فاسد بوجود آورده که در حقیقت تنوعی از سیاست جدید را به مردم عرضه کرده است.
به طور حتم جریان مخالف به ویژه رهبران پیر که بقای شان را در سیستم فرسوده می بینند، تلاش می کنند تا جلو گسترش سیاسیون جوان را بگیرند و این امر تاثیرات خود را در گسترش و رشد سیاست مداران جوان خواهد داشت.
الگو و مشق سیاسی
تاریخ و رویدادهای گذشته، بزرگترین راهنمایی قشر سیاسی نو پایی حال و آینده است. همواره در به گواهی تاریخ، بشر در بطن و متن بسیاری از شکست ها، عالی ترین نتیجه پیروزی را یافته است.
جنگ، فساد، نقض حقوق بشر و فاصله از مردم عامل اصلی بدبختی و شوربختی افغانستان قلمداد شده اما برای نسل جوان سیاسی این نابسامانی ها و ناهنجاری ها اساس بیداری، رنسانس و نهضت علمی آنها شده است.
امروزه مهم برای نسل جدید، داشتن اعتماد به سیاست مداران جوان است و همین باور در حقیقت شناخت راه آینده است که تاریخ و آینده را رقم می زند.
جای بس تامل است که در هر کاری و دوره‌ای، چشم به پيش و عبرتی از گذشته داشته باشیم و سیاست افغانستان دیری نخواهد گذشت که دیگر به پاشنه رهبران پیر نخواهد چرخید.