حامد کرزی، رییس جمهوری پیشین کشور می گوید که خط مرزی دیورند برای افغان ها حل شده است و این نوار مرزی یک خط فرضی است نه مرز رسمی میان دو کشور افغانستان و پاکستان.
آقای کرزی که روز سه شنبه ۱۷ سنبله در کابل در نشستی به نام “دیورند- گندمک ، دیروز ، امروز و فردا” صحبت می کرد تاکید کرد که عامل عمده اختلافات میان افغانستان و پاکستان، مساله خط مرزی دیورند است.
او به صراحت اعلام کرد که مردم افغانستان هیچگاه این خط را به رسمیت نمی شناسد.
کرزی گفت: “ملت افغانستان از کوه های بدخشان تا دشت های نیمروز از این حق خود تیر نمی شوند و آرزوی ما این است که حکومت پاکستان و نظامیان این کشور نه از راه تخریب، نه از راه کشتار، نه از راه بی تعلیم کردن مردم پشتون و بلوچ آن طرف خط، به دنبال تحمیل کردن خط دیورند نباشند که این ممکن نیست و تاریخ بشریت آن را ناقص و غلط ثابت ساخته است”.
وزارت خارجه پاکستان اما پیش از این گفته بود که موضع این کشور در مورد مرز پاکستان و افغانستان مشخص است و بارها تاکید کرده که این موضع حل شده است.
این وزارت گفته بود که دیورند، در تمام اسناد حقوقی بینالمللی و نقشههای جهان به عنوان مرز بینالمللی میان افغانستان و پاکستان به رسمیت شناخته شده است.
امضای معاهده که به نام گندمک شهرت یافت و در آن خط مرزی دیورند را مشخص کرده در ۱۲ نوامبر سال ۱۸۹۳ توسط عبدالرحمن و سر هنری مارتیمر دیورند به امضا رسید.
از آن زمان تا چند سال پیش، مسئله دیورند همواره از سوی دولتمردان افغانستان مسکوت گذاشته شده و دولتمردان، سیاستهای خود در قبال این مسئله را همواره به نیابت از “مردم دو طرف خط دیورند” تطبیق کرده اند.
حامد کرزی اما در سال های که رییس جمهوری کشور بود، چندی بار نظر خود را در باره این خط مطرح کرد و هر بار تاکید کرد که این خط مرزی را مردم افغانستان به رسمیت نمی شناسد.
او اما در نشست عملی “دیورند- گندمک ، دیروز ، امروز و فردا” به اسناد های تاریخی و حقوقی این خط مرزی اشاره کرد و افزود که این خط فرضی است که تاریخ اعتبار آن هم به پایان رسیده است.
کرزی می گوید به همان اندازه که این خط مرزی برای پاکستان اهمیت دارد برای افغانستان نیز قابل اهمیت است و به گفته او پاکستان از راه ترور شخصیت ها، ناآرام کردن منطقه و محروم کردن مردمان دو طرف خط از آموزش تلاش کرده است که وضعیت را به نفع خود بچرخاند و مردم را وابسته به خود نگهدارد.
او گفت: “پاکستان از طریق یک زندگی متمدن و همزیستی مسالمت آمیز حقوق این ها را برای شان بدهد و بگذارند که ملت ها با هم باشند و در خاک خود باشند و زندگی آزاد داشته باشند، چرا که زمان قرارداد دیورند تمام شده است”.
رییس جمهوری پیشین کشور می گوید که اختلاف بر سر خط مرزی دیورند از راه جنگ قابل حل نیست و به گفته او افغانستان نیزعلاقه ندارد از راه جنگ وارد این مساله شود.
این در حالیست که همه مردم افغانستان مخالف به رسمیت شناخته شدن مرز دیورند نیستند.
بخشی از مردم با سیاستهای حکومتهای پیشین و برحال در رابطه با دیورند مخالفند. آنها می گویند که حکومت ها مساله دیورند را از یک موضوع سیاسی به یک امر حیثیتی در جامعه افغانستان تبدیل کرده است.
این دسته از مردم به این باورند که با مطرح کردن موضوع غیرت افغانی نمی شود، واقعیت تاریخی را انکار کرد و حکومت ها همواره با مخالفت با یک معاهده تاریخی، مردم را قربانی سیاست های اشتباه خود کردند.
