سینمای مستند افغانستان از خفقان تا جشنواره های بین المللی، گفتگو با بصیر سیرت فیلم ساز

دومین جشنواره فیلم های مستند افغانستان از تاریخ ۱۲ تا ۱۴ دسمبر در استکهلم پایتخت سویدن برگزار می شود.
سینمای مستند (حقیقت) پس از سقوط رژیم طالبان در افغانستان رشد چمشگیری داشته هر چند به گفته منتقدان، هنوز سطح کیفی، پردازش به موضوع و عدم موجودیت ابزارهای پیشرفته از چالش های عمده در فیلم های مستند افغانستان است.
سمیه رضایی، خبرنگار خبرگزاری بخدی در سویدن، درمورد دومین جشنواره بین المللی فیلم های مستند افغانستان در استکهلم و وضعیت این سینما در کشور با بصیر سیرت، از برگزارکنندگان این جشنواره گفتگو کرده و نخست از او در مورد برگزاری این جشنواره پرسیده است.

جشنواره به تاریخ ۱۲ دسامبر در سالن بزرگ ̎زیتا در ا ب اف̎ مرکزی شهر استکهلم راس ساعت ۴ عصر افتتاح می شود و تا ساعت ۱۰ شام ادامه دارد. روز شنبه ۱۳ دسامبر نیز برنامه از ساعت ۱۰ صبح تا ۶ شام در همان مکان ادامه خواهد داشت و روز یکشنبه اختتامیه جشنواره در سالن اب اف ̎سونبی بری̎ از ساعت ۶ عصر تا ده شام برگزار خواهد شد.
در این سه روز ۱۲ فیلم در بخش های مختلف به زبان های اصلی دری و پشتو همراه با زیرنویس انگلیسی مانند، بهترین فیلم های حقوق بشری، بهترین فیلم های کارگردانان زن، فیلم هایی با موضوع افغانستان به کارگردانی کارگردان های بین المللی و بهترین فیلم های سینما حقیقت به نمایش گذاشته می شود.
آقای سیرت شما به انتخاب ۱۲ فیلم اشاره کردید، پروسه انتخاب این فیلم ها چگونه بوده است؟
این دوازده فیلم از میان بیش از پنجاه فیلمی که به جشنواره فرستاده شده انتخاب شده است و از طرف اعضای کمیته که شامل چند نفر از اعضای اتحادیه شهمامه و صلصال و نهادهای همکار جشنواره می باشند، برگزیده شده است.
فیلم های انتخاب شده از سوی هیات داوران در جریان برگزاری جشنواره مورد قضاوت قرار خواهد گرفت.
می شود در مورد داوران بگویید که دقیقا کی ها هستند؟
در جشنواره امسال پنج داور حضور دارند که شامل سه داور افغانستانی و دو داور خارجی.
محمد حسین محمدی، حامد علیزاده و بصیر سیرت، مریم ابراهیمی فیلمساز ایرانی و مریکاک یوهانسون فعال امور رسانه ای در فنلاند و سویدن.
آقای سیرت فیلم ها در چند بخش مورد قضاوت قرار می گیرند؟
در پنج بخش: بهترين مستند افغانستان، بهترين كارگردان زن، بهترين مستند حقوق بشری، بهترين مستند به سبك سينما حقيقت و بهترين فيلم با كارگردان بين المللی که برای فیلم های بهتر در هر بخش لوح تقدیر داده می شود.
و حامی این جشنواره کی ها هستند؟

این سال دوم جشنواره است که برگزار می شود که امسال خوشبختانه با ارایه فیلم های بیشتر، مورد استقبال خوبی قرار گرفته است.
مشخصا جشنواره از سوی اتحادیه سراسری شهمامه و صلصال برگزار شده است و همکاران این جشنواره آب اف مرکزی استکهلم، گروه هستی مدیا، مرکز فوتو ژورنالیزم چشم سوم، واران پاریس، موسسه مستند سازان افغانستان و خبرگزاری بخدی هستند.
قبل از اینکه نظر شما را در مورد سینمایی مستند افغانستان جویا شوم، این سوال را لطفا پاسخ بدهید که هدف عمده از برگزاری این جشنواره چیست؟
جشنواره ویژه فیلم های مستند با موضوع افغانستان است، حالا چه آندسته از فیلم ها که از سوی افغانستانی ها تهیه و کارگردانی شده و یا هم فیلم های که کارگردانان آنها خارجی بوده و به موضوعات داخل کشور پرداخته اند.
ما تلاش می کنیم تا با برگزاری این جشنواره زمینه رشد و پیشرفت هنر مستندسازی در افغانستان را تقویت کنیم البته به شکل معمول اخرین کارهای تولیدی مستند سازان نسل جوان در جشنواره به نمایش گذاشته می شود.
پیدا کردن مارکیت بین المللی (بازار) و ایجاد ارتباط بین فیلم سازان داخلی و خارجی از اهداف عمده جشنواره بین المللی فیلم های مستند افغانستان در استکهلم است.
حالا، صحبت از رشد و توسعه سینمای مستند در افغانستان شد، نظر شما در باره این صنعت فیلم در کشور چیست؟
در مقایسه با وضعیت عمومی سینمای افغانستان، سینمای مستند در سال های اخیر رشد فوق العاده داشته است و دلیل ان توجه رسانه های بین المللی به موضوع افغانستان بوده است.

البته این را نباید فراموش کنیم که که کارگاه های آموزشی و حرفه ای برای فیلم سازان جوان افغانستان همواره برگزار شده است و این تلاش ها دارد آهسته آهسته نتیجه می دهد و نباید نادیده گرفت که رسانه های بین المللی در بخش فیلم های مستند نیز سرمایه گذاری کرده اند. البته این رشد شامل دو بخش کیفی یعنی محتوای فیلم و ساختار تکنیکی فیلم میشود.

فیلم های مستند محصول کارگردان های افغانستانی را با فیلم های کارگردان های بین المللی چگونه مقایسه می کنید؟
کارگردان های خارجی با ابزارهای پیشرفته و هزینه بالا طرح هایشان را در افغانستان تکمیل می کنند. این درحالیست که فیلم سازهای جوان افغانستانی با کمترین امکانات فیلم هایی تولید می کنند که واقعا قابل مقایسه با فیلم کارگردان های بین المللی است.
دید کارگردان های بین المللی به موضوع افغانستان دید بالا به پایین است و گاهی فیلم ها بدون تحقیق و بررسی مسایل تاریخی و اجتماعی تولید می شود. اما فیلم سازان افغانستانی با موضوعات فیلم هایشان زندگی می کنند انها درک عمیقی از شرایط و وضعیت کنونی اجتماع دارند.
آقای سیرت به عنوان پرسش آخر، مشکل عمده در سینمای افغانستان چیست؟
از سال ۲۰۰۱ به بعد و پس از فروپاشی رژیم طالبان، سینمای افغانستان به مرور زمان از فضای سکوت و خفقان خارج شد.
علی‌رغم تمام پیشرفت‌هایی که در سیزده سال گذشته در صنعت سینمای افغانستان به وجود آمده ولی سینمای کشور همچنان از مشکلات اساسی رنج می‌برد، از عدم توجه دولت افغانستان به صنعت فیلمسازی گرفته تا کمبود تجهیزات و سالن نمایش و همچنین وجود برخی دیدگاه‌های تندروانه ضد سینمایی که در جامعه وجود دارد.
با این حال بسیاری از هنرمندان جوان افغان در دهه اخیر وارد حوزه مستندسازی شدند و فیلم های زیادی با موضوع افغانستان تولید شد که امروزه در جشنواره مختلف بین المللی به نمایش گذاشته می شود.همچنین سواستفاده های مالی از سوی نهادهای برجسته دولتی حامی پروژه های فیلم سازی، مافیایی عمل کردن شرکت فیلم سازی مانند افغان فیلم، شرایط نامساعد برای زمینه رشد فیلم سازان نسل جدید از عمده مشکلات سینمای افغانستان است.
با سپاس و تشکر از شما آقای بصیر سیرت.