رهبری جنگ در دست شورشیان عرب در نورستان؛ گفت و گو با محمد تمیم نورستانی

نورستان همرز با پاکستان در شمال شرق کشور، از ولایت های نا آرام است.
باشندگان این ولایت پس از سقوط طالبان و حضور ناتو در افغانستان، علاوه بر نا امنی شاهد نبود سهولت هاى ابتدايى زندگى، عدم مکاتب و مراکز درمانی معیاری، نیز بوده اند.
همچنان برخی ولسوالی های این ولایت در دوازده سال گذشته، همواره مورد هدف راکت نظامیان پاکستانی قرار گرفته که این مسئله نگرانی بسیاری از شهروندان افغانستان را نیز به دنبال داشته است.
هنوز راکت پراکنی های نظامیان پاکستانی بر برخی مناطق ولایت نورستان توقف نیافته و مقام های حکومتی افغانستان در این مورد، عکس العمل جدی نشان نداده اند.
همچنان گفته می شود که نوارهای مرزی میان افغانستان و پاکستان باز است و شورشیان خارجی به شکل گروهی، از این منطقه وارد کشور می شوند.
نجیب الله نصیح، خبرنگار خبرگزاری بخدی، در این مورد و چالش ها و نا امنی های موجود در ولایت نورستان با تمیم نورستانی والی نورستان، گفتگو کرده و نخست در مورد ناامنی موجود در نورستان از او پرسیده است.
باز بودن نوار های مرزی میان افغانستان و پاکستان، نا امنی را در ولایت نورستان گسترش داده و نیز از چالش های عمده در این ولایت محسوب می شود.

باید بگویم که حافظت از سرحدات مربوط مقام ولایت نورستان نمی شود و در این مورد باید از وزارت های دفاع ملی و سرحدات کشور پرسیده شود. ما بارها این موضوع را با مقام های وزیران دفاع و سرحدات کشور بصورت رسمی و شفایی مطرح کردیم اما آنان فقط عده داده و بشکل عملی گام بر نداشته است.
فعلاً در مناطقی مرزی میان نورستان و پاکستان، تنها 150 سرباز پولیس، 196 نفر از اردوی ملی و 120 سرباز پولیس سرحدی مستقر هستند که رقم بسیار اندک است.
گفته می شود که باشندگان ولایت نورستان حامی دولت است اما شورشیان خارجی به حمایت استخابارات پاکستان و برخی کشورهای عربی، داخل این ولایت شده و برای خارج کردن نورستان از کنترول دولت افغانستان تلاش می کنند، موضوع صحت دارد؟
این یک چیز واضح است و هیچ کس از آن چشم پوشی کرده نمی تواند، ما در این رابطه ضبط صدا و اسناد کافی در اختیار داریم. فعلا لشکر طیبه و القاعده عرب از کشورهای عربستان سعودی و یمن، در ولایت نورستان فعالیت دارند و بسیاری از جنگ ها در این ولایت، از طرف آن ها سازمان دهی می شوند. چند وقت پیش به ما راپور رسید که حدود هشت عرب از مرز ولسوالی کامدیش نورستان برای سازماندهی جنگ وارد نورستان شده است. بخاطر این که قوای مسلح کشور در ولایت نورستان اندک است، از ورد آنان جلوگیری کرده نمی توانیم.
ولسوالی های برگتمال و کامدیش نورستان، همرز با چترال پاکستان است و این مرز به کلی باز است، شورشیان خارجی با لباس های افغانی از این مرز به شکل گسترده وارد کشور می شوند.
اما همکاری باشندگان نورستان را با پولیس و اردوی ملی کشور نباید فراموش کرد و آنان، در قسمت امنیت این ولایت در دوازده سال گذشته نقش عمده را داشته اند.
جناب نورستانی، در حال حاضر کدام ولسوالی و یا مناطق ولایت نورستان، زیر کنترول گروه طالبان است؟
کدام ولسوالی مکمل در نورستان زیر کنترول طالبان نیست اما برخی مناطق و قریه های ولسوالی های نورستان، از جمله کامدیش زیرکنترول طالبان است.

نورستان یک ولایت کوهستانی و دارای دره های زیاد می باشد، به همین دلیل برخی مناطق ولسوالی های نورستان هنوز زیرکنترول طالبان است و متاسفانه آن مناطق از وجود این گروه پاکسازی نشده است. اما به صراحت می گویم که پولیس نورستان به تنهایی این مناطق را از وجود گروه طالبان پاکسازی کرده نمی تواند و باید، وزارت دفاع ملی افغانستان اقدام کند.
فعلا سربازان ارودی ملی به شمول پولیس سرحدی در نورستان مستقر هستند، طبق که شما اشاره کردید هنوز برخی مناطق وسوالی های این ولایت زیر کنترول طالبان است، چرا؟
این که چرا برخی مناطق ولایت نورستان هنوز زیر کنترول طالبان است، دلایل مختلف دارد.
مهمتر از همه این موضوع بسیار مورد بحث است که وزیران دفاع و سرحدات کشور به وعده های خود عمل نمی کنند، آنان چندین بار به ما وعده دادند که در قسمت تامین نورستان اقدام می کنند اما هنوز گام عملی را بر نداشته اند.
فعالیت گروه طالبان فعلا در ولایت نورستان چیگونه است؟
به فضل خدا وضعیت امنیتی در ولایت نورستان نسبت به سال های گذشته، بصورت خوب است.
برای ما امسال در مورد فعالیت طالبان، راپورهایی از منابع استخباراتی داخلی و خارجی از جمله امنیت ملی کشور رسید که بعد در مقام ولایت در قسمت از بین بردن برنامه های طالبان اقدم کرد و خوشبختانه بسیاری پلان های شان خنثا شد.
همچنان ما در سال گذشته ولسوالی های “وایگل و مندول” نورستان را از چنگ طالبان خارج و زیر کنترول دولت آوردیم و نیز طالبان در سال گذشته، هیچ منطقه ای نورستان را تصرف کرده نتوانستند.
اما نمی توانم بگویم که نا امنی در نورستان نیست، فعلا راه ولسوالی کامدیش و برگمتال، برای ماموران دولتی و پولیس مسدود است که تنها مردم عادی از این راه رفت و آمد کرده می توانند.
البته این راه از هشت سال به این طرف مسدود است و ما موضوع را با وزارت دفاع مطرح کردیم، حتا حامدکرزی به وزیر دفاع دستور داده که نیروی را برای بازگشایی راه “کامدیش و برگتمال” بفرستد اما متاسفانه وزیر در این زمنیه توجه نکرده است.
شما از پلان و برنامه های طالبان در نورستان گفتید، می شود در این مورد بیشتر جزئیات بدهید؟
در سال گذشته بزرگترین پلان طالبان تصرف ولسوالی های کامدیش ولایت نورستان بود که با تصرف این ولسوالی، ولسوالی برگتمال به راحتی از کنترول دولت خارج می شود. اما آنان با راه اندازی دو و یا سه حمله بزرگ موفق به این امر نشدند.
اما باید بگویم که درحال حاضر راه “پایرون”، برای مردم نورستان باز شده و باشندگان و ماموران دولتی این ولایت، از این راه بصورت آزادانه گشت و گذار می کنند.
به خاطر بسته بودن همین راه، اکثر پروژه های انکشافی در ولایت نورستان تبطیق نشد و تلاش داریم پروژه ها، در سال آینده دراین ولایت تطبیق شود.
جناب نورستانی، می خواهم در مورد کار کمیسیون مستقل انتخابات در ولایت نورستان صبحت کنیم، گفته می شود که اکثر باشندگان این ولایت کارت رای دهی دریافت نکرده اند، چرا؟
کارت رای دهی توزیع شد اما بسیار کم؛ کمیسیون مستقل انتخابات امسال چهار هزار کارت رای دهی را به باشندگان ولسوالی مندول ولایت نورستان، توزیع کرد که این رقم بسیار اندک است.
مسوولان کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، در نورستان بسیار کار غیر معیاری را انجام داده اند، در ابتدا کارت رای دهی اندکی را به این ولایت ارسال کرده که بعد از چند مدتی کوتاه کارت تمام شد، اما به دلیل نا امنی کارت برای مدتی زمان زیاد فرستاده نشد.
بعداً ما با مسوولان کمیسیون مستقل انتخابات در این رابطه تماس گرفتم، آن وقت گفتند که زمان توزیع کارت رای دهی ختم شده و دیگر توزیع نمی شود، به همین دلیل شماری از باشندگان نورستان کارت رای دهی دریافت نکردند.
درحالی که باشندگان ولایت نورستان سخت علاقه دارند که در انتخابات آینده اشتراک کنند اما متاسفانه برایشان کارت رای دهی توزیع نشده است.
شما گفتید که شماری زیادی از باشندگان ولایت نورستان کارت رای دهی دریافت نکرده اند، آمار مشخص در رابطه است؟
اضافه تر از 50 درصد باشندگان ولسوالی مندول نورستان، کارت رای دهی دریافت نکرده اند، مندول از ولسوالی های بزرگ نورستان به شمار می رود و بیش از 70 هزار در این ولسوالی منطقه زندگی می کنند. درحالی که در مندول 12 هزار کارت رای دهی در انتخابات گذشته توزیع شده و چهارهزار چند ماه پیش توزیع شد که در جمع 16 هزار می شود.

شما دقت کنید، فقط در یک ولسوالی نورستان از بین 70 هزار نفر تنها، 16 هزار کارت دریافت کرده اند.
همچنان شماری زیادی از باشندگان ولسوالی های کامدیش و برگمتال نورستان، به همین دلیل کارت رای دهی دریافت نکرده اند.
به نظر شما کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان کارش را در ولایت نورستان، به شکل معیاری انجام داده است؟
کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، برای ولایت نورستان اشخاصی بسیار ضعیف و غیر مسلکی را بدون کدام امحتان از کابل استخدام کرده که آن ها در عرصه انتخابات هیچ تجربه ندارند. در حال حاضر نیز این مشکل و جود دارد و اگر به این مسئله توجه نشود، در انتخابات سال آینده در نورستان مشکل ایجاد خواهد شد.
اما ما این مسئله را از طریق ارگان های محلی به کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، مطرح کردم و کمیسیون وعده داده که این مشکل را حل می کند، ولی تاکنون عملی گام بر نداشته است. باید توجه داشته باشیم که سه ماه دیگر به انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی باقی مانده و اگر کمیسیون مستقل انتخابات فعال نباشد و همین طور غیر قانونی عمل کند، مشکل است که به ولایت مثل نورستان، انتخابات بصورت شفاف برگزار شود.
به نظر شما، کدام چالش و مشکل عمده، انتخابات ریاست جمهوری و شورای های ولایتی پیشرو را در نورستان تهدید می کند؟
نا امنی یکی از چالش های است که انتخابات پیشرو را با چالش مواجه خواهند کرد، اما با آن هم باشندگان نورستان علاقه دارند که در انتخابات آینده اشتراک کنند، ما هم به اندازه توان در قسمت تامین امنیت انتخابات تلاش خواهیم کرد.
اما عمده ترین مشکل در انتخابات پیشرو در ولایت نورستان، عدم رساندن صندوق های رای دهی در محلات است، باید بگویم که صندوق های رای دهی باید بیست پیش از برگزاری انتخابات به ولایت نورستان فرستاده شود و نیز صندوق ها، در برخی ولسوالی های این ولایت توسط طیاره انتقال داده شود. زمستان ولایت نورستان، پر از راه بندی و برف باری است و حتا ده روز هوا ابری می باشد. بنا اگر صندوق های رای بیست روز پیش از برگزاری انتخابات انتقال داده نشود؛ کمیسیون مستقل انتخابات نمی تواند یک روز و یا دو روز پیش از برگزاری انتخابات، صندوق ها را در نورستان منتقل کرده نمی تواند، بعضی وقت مثل که گفتم هوا ابری و در هوای ابری هلیکوترها نیز پرواز کرده نمی توانند.
شما از چالش و مشکلات های انتخابات پیشرو در نورستان گفتید، چی فکر می کنید، با این همه به نظر شما اکثر باشندگان نورستان از حق رای دهی محروم نخواهند شد؟
تلاش می کنیم که اکثر باشندگان نورستان در انتخابات پیشرو اشتراک کرده و به نامزد مورد نظرشان رای بدهند، اما باید بگویم که بخش عمده این مسئله مربوط به مقام ولایت نمی شود، به کمیسیون مستقل انتخابات، قوای امنیتی و هوایی کشور بر می گردد.
آن ها باید صندوق های رای دهی را بیست روز پیش به نورستان بفرستند.
اما ما از پیش این مورد را به صورت شفافی و مکتوبی، به ارگان های ذکر شده اطلاع دادیم، آنها هم عده کرده که صندوق های رای دهی را پیشتر از برگزاری انتخابات در نورستان انتقال می دهند.
به نظر شما اکثر باشندگان ولایت نورستان در انتخابات آینده اشتراک کرده می توانند؟
نه، به صراحت می گویم شماری از باشندگان برخی ولسوالی های نا امن نورستان در انتخابات آینده، اشتراک کرده نمی توانند، فکر نمی کنم که کمیسیون مستقل انتخابات، قوای های امنیتی و هوایی کشور، صندوق های رای دهی را بیست روز پیش توسط به برخی ولسوالی های نورستان انتقال داده بتوانند.
ما زیادتر از ولسوالی های کامدیش و برگتمال ولایت نورستان، تشویش دارم، چون صندوق های رای دهی به دلیل نا امنی از راه زمنیی انتقال داده شده نمی تواند و باید توسط طیاره، منتقل شوند.
گفته می شود که نامزدان شورای ولایتی نورستان خارج از این ولایت ثبت نام کرده اند، چرا؟
کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، وسایل ثبت نام را برای نامزدان شورای ولایتی نورستان، به وقت معین فرستاده نتواستند و به همین دلیل آن ها به درخواست کمیسیون خارج از این ولایت ثبت نام کردند.
همچنان کمیسیون مستقل انتخابات کشور، در آن زمان بصورت غیر قانونی اعلام کردند که نامزدان شورای ولایتی نورستان می توانند در کابل ثبت نام کنند. در حدود شانزده نامزد شورای ولایتی این ولایت به صورت غیر قانونی در کابل ثبت نام کردند.
این مسئله نشانگر این است که کمیسیون مستقل انتخابات، به ولایت نورستان هیچ توجه ندارد، چون در هیچ ولایت نا امن کشور، نامزدان در خارج از ولایت شان ثبت نام نکرده اند.
جناب نورستانی، می خواهم در مورد وضعیت معارف در ولایت نورستان صبحت کنیم، گفته می شود که اکثر دانش آموزان مکاتب نورستان، به مواد درسی دسترسی ندارند، چرا؟
بدبختانه وضعیت معارف در ولایت نورستان خوب نیست و دو علت دارد.
نا امنی: به دلیل نا امنی مواد درسی در برخی ولسوالی های ولایت نورستان، انتقال داده نشده است.
نبود معلم مسلکی: اکثر معلمان ولایت نورستان غیر مسلکی هستند، در خود ولایت معلم مسلکی پیدا نمی شود، از بیرون به دلیل نا امنی اشخاص مسلکی به نورستان نمی آیند. بناً تازمانی که معلم مسلکی در مکاتب نورستان استخدام نشود، سویه تحصیلی در این ولایت بالا برده نخواهد شد.
وزارت معارف افغانستان به مکاتب نورستان در چند سال گذشته، توجه کرده است؟
وزارت معارف برای مکاتب مرکز و برخی ولسوالی های نورستان، مواد درسی فرستاده اما به ولسوالی های “کامدیش و برگتمال” این ولایت، هیچ توزیع نشده است.
باید بگویم که انتقال مواد درسی در این دو ولسوالی از راه زمینی امکان ندارد، باید از طریق هلیکوتر منتقل شود، محال است که قوای هوای مواد درسی نورستان به هلیگوتر انتقال دهند.
باز هم می گویم که مشکلات اساسی در معارف نورستان؛ نبود معلمان مسلکی هستند، فعلاً بیشتر از 60 درصد معلمان مکاتب این ولایت را علمای دینی تشکل می دهد.
علمای دینی در بخش های ریاضی، جغرافیه، ساینس، کیما و بیولوژی تدریس می کنند، شما قضاوت کنید؟
اما وزارت معارف کورس های، 2 روز، پانزده روزه را برای ارتقای ظریف آنان راه اندازی می کند، فکر نمی کنم که مشکل آنان در این مدت کوتاه حل شود.
بناً برای حل این مشکل باید برای علمای دینی نورستان که اکثر معلمان مکاتب نورستان را تشکل می هند، هر زمستان کورس سه ماهه دایر شود تا ظرفیت آنان بلند بیرود و مشکل معارف نورستان تا حدی حل شود.
به دلیل نا امنی در حال حاضر چند مکتب در ولایت نورستان مسدود است؟
امسال به دلیل نا امنی، پنج مکتب در وسوالی های کامدیش و وایگل نورستان مسدود شد، اما تلاش داریم در سال آینده این مکاتب دوباره باز گشایی شود.
گفته می شود که داوطلبان کانکور در نورستان خارج از این ولایت، امتحان می دهد، به چه دلیل؟
پیش از سال گذشته، امتحان کانکور در نورستان گرفته نمی شد، اما از سال گذشته به این طرف، امتحان کانکور در مرکز این ولایت گرفته می شود.
در چند هفته آینده امتحان کانکور در مرکز ولایت نورستان، برگزار خواهد شد و به تعداد 120 نفر امتحان می دهند.
اما اعتراف می کنم که در چند سال گذشته تعداد اندک دانش آموزان ولایت نورستان، به تحصیلات عالی راه پیدا کرده اند.
در سال گذشته، فقط 45 نفر راه یافتند که دو نفر آنان از طبقه اناث بودند.
اما تعداد داوطلبان کانکور در ولایت نورستان در حال افزایش است.
چرا تعداد داوطلبان کانکور در نورستان اندک است؟
دلیل در این است که تنها پنج و یا شش لیسه، در ولایت نورستان فارغ می دهند.
در کل 16 لیسه در نورستان فعال اند که برخی شان هنوز صنف دوازده ندارند، یعنی از متوسط به لیسه تقرر یافته، دانش آموزانش هنوز صنف ده و یازده شده اند.
تاهنوز در برخی ولسولی های نورستان از جمله مندول هنوز لیسه نیست.
سپاس از شما آقای نورستانی