اولین مراسم رمان خوانی تحت عنوان ‘سهم رمان از هستی معاصر ما’ در موسسه فرهنگی “در دری” در کابل با حضور شماری از نویسندگان و منتقدان مطرح کشور روز گذشته برگزار شد.
در این محفل قسمت هایی از رمان «سال های خاک و باد» اثر محمد تقی اخلاقی توسط خود نویسنده خوانده شد.
آقای اخلاقی نویسنده مجموعه داستان «بعثت» و «علل مرگ سکندر» معتقد است که رمان نویسی در افغانستان هنوز نتوانسته جایگاه شایسته خود را به دست آورد.
او گفت: “رمان نویسی تجربه ای است که عمر زیادی در کشور ما ندارداما با آثاری که اخیرااز نویسندگان ما منتشر شده، امیدواریم که این اثر ادبی جایگاه مطلوب خود را به دست آورد.”
عباس آرمان، نویسنده دیگری که در کارنامه خود سه مجموعه داستان و یک رمان به نام «گل های سیاه» را در کارنامه دارد نیز صفحاتی از تازه ترین رمان خود را با نام «دور دست» قرائت کرد.
نویسنده رمان «دور دست» درباره این رمان گفت: «نزدیک به چهار سال از عمر این رمان می گذرد و خوشبختانه توانستم دو ماه قبل آن را به سرانجام برسانم.»
در این مراسم استاد رهنورد زریاب یکی از سخنرانان این محفل در رابطه با «نقش زبان در ساخت رمان» صحبت کرد و گفت: « نویسنده نه تنها از زبان کار می گیرد؛ بلکه پاسدار زبان نیز است و این مساله در پیوند با زبان و رمان بسیار مهم است.»
سخنران دیگر این محفل استاد سیدابوطالب مظفری نویسنده و منتقد ادبی کشور در سخنرانی خود تحت عنوان «رمان، تجربه انسان مدرن» با اشاره به اهمیت رمان در تجربه انسان امروزی گفت: «رمان تنها قالبی است که در آن انسان کلاسیک جای خود را به انسان مدرن داده است.»
خدایی کوچک به نام نویسنده
استاد زریاب در این محفل ادبی رمان را به رمان کلاسیک، مدرن و پسامدرن تقسیم بندی کرد و در
مورد اهمیت زبان در رمان نویسی گفت: «رمان جهانی است که خدایی کوچک بنام نویسنده آن را می آفریند. این خدای کوچک برای آفریدن دنیای خودش یعنی رمان که هیچ ماده دیگری در اختیار ندارد مگر زبان. اکنون اگر رمان نویس این ماده جادویی یعنی زبان را درست نشناسد در کار ساختن جهان خودش دچار مشکل می شود. و جهانی معیوب و مخدوش خواهد آفرید.»
این نویسنده مشهور کشور معتقد است که رمان نویس زبانی را که به کار می گیرد، باید نیک و صحیح بشناسد و با ظرافت های آن خوب آشنا باشد تا بتواند از زبان کار بگیرد تا جهان خودش را بیافریند. او تاکید کرد: «نویسنده باید به دستور زبان تسلط داشته باشد با صرف و نحو زبان اشنایی داشته باشد و درست بشناسد و بر شیوه ثبت زبان یا نگارش و املای زبان خوب آشنا باشد.»
زریاب آثار منثور فارسی را نیز سرشار از ظرافت های زبانی دانست و گفت: «در تاریخ ادبیات جهان بزرگترین نویسندگان به بنیاد های زبانی که به کار گرفته بودند اشنایی گسترده داشتند.
هر چند آثار منثور زبان فارسی زیاد توجه باختر زمین را جلب نکرده است شاید گلستان سعدی نخستین اثر منثور فارسی باشد که به فرانسوی ترجمه شده و توجه اکثر باختر زمین را به خود جلب کرده است. امروز جهان هم زبان فارسی را با فردوسی, خیام, مولانا, سعدی می شناسد .
تفکر انتقادی مشخصه رمان و انسان مدرن
استاد سیدابوطالب مظفری نویسنده و منتقد ادبی درباره رمان گفت: «ژانر رمان ظرفی است که در آن تجربه انسان مدرن ریخته شده است. ژانرهای دیگری هم داریم مثل اسطوره، حماسه، شعر، حکایت و غیره، این ها هیچ کدام زاده انسان مدرن نیست، بلکه از گذشته به ما رسیده است. رمان تنها قالبی است که در دورانی به دنیا آمده که انسان کلاسیک جای خود را به انسان مدرن داده است.
مظفری تجربه را به عنوان یکی از عناصر مهم رمان قلمداد کرد و دراین مورد گفت: «نکته قابل توجه تجربه است. رمان یک علم و دانش نیست، رمان قصه هم نیست. اساس رمان یک نوع تجربه است. مواجه مستقیم انسان با واقعیت ممکن است هیچ آموزه خاصی را به انسان منتقل نمی کند. ویژگی یی که انسان مدرن و کلاسیک را از هم جدا می کند و تفکر انتقادی، استدلالی و مذاکره و غیره است.
تفکر انتقادی از مشخصه های انسان مدرن است که انسان کلاسیک ندارد. در رمان انسان تجربیات مختص به زمان خود را منتقل میکند. رمان قالبی برای بیان قهرمان نیست بلکه بیانگر یک شخصیت است که فقط از خودش نمایندگی می کند.
قابل یادآوری است که این سلسله محافل مربوط به ادبیات به صورت ماهانه از طرف موسسه فرهنگی «در دری» و با همکاری خبرگزاری بخدی، روزنامه اطلاعات روز، اتاق فکر افغانستان و موسسه فرهنگی رسانه ای خانه روشن برگزار خواهد شد.
خبرگزاری بخدی
