کشور عربی سوریه، پس از وقوع انقلاب های عربی که از تونس آغاز شد، دچار بحران و جنگ های شدید داخلی شد و امروزه، شاهد شدید ترین نبردها میان نیروهای دولتی و مخالفانی که گفته می شود از سوی برخی کشورهای عربی و غربی حمایت مالی و تسلیحاتی می شوند، است.
تاکنون به گزارش برخی نهادهای حقوق بشری، بیش از هفتاد هزار نفر در سوریه کشته شده اند و صد ها هزار تن دیگر نیز به کشورهای همسایه گریخته اند.
موارد نقض حقوق بشر در این کشور، مانند دیگر کشورهایی که دچار جنگ های داخلی می شوند، نیز به حدی است که دو طرف درگیر همواره مسوولیت آن را به دوش همدیگر می اندازند و نهادهای حقوق بشری نیز، گزارش های ضد و نقیضی در این مورد نشر می کنند که هیچ منبع مستقلی آن را تایید نمی کند اما آنچه مسلم است این است که نقض حقوق بشر در سوریه به شکل گسترده ای ادامه دارد.
سوریه از کشورهایی است که موقعیتی استراتژیک در منطقه خاورمیانه دارد. این کشور به همین دلیل و داشتن موضع ضد اسراییلی، به عنوان محور تحرکات ضد امریکایی- اسراییلی در منطقه به شمار می رود.
این نقش سوریه در منطقه، باعث شده است که کشورهای غربی به خصوص امریکا، تلاش کنند تا با تسلیح مخالفان که گروه هایی از طیف های مختلف و متنوع در سوریه و برخی جریان های افراطی هستند، نظام کنونی را ساقط کنند. مخالفان دولت بشار اسد که بخشی از نیروهای نظامی خارج شده از صفوف نظامیان این کشور و نیز افراد خارجی عضو سازمان های تند رو، هستند اکنون بخش هایی از خاک این کشور را در اختیار دارند و نبردها بر سر تصرف مناطق استراتژیکی همچون حلب و نهایتا دمشق، ادامه دارد.
اتحادیه عرب، که مخالف بر سر قدرت ماندن بشار اسد است نیز نیز رییس ایتلاف مخالفان بشار اسد را به عنوان نماینده این کشور در این اتحادیه، پذیرفته است.
تشدید بحران در سوریه، زمینه شکل گیری گروه های مسلح افراطی که هرروزه دست به کشتار غیر نظامیان می زنند و حملات تروریستی در شهرهای این کشور را سازماندهی می کنند، نیز آماده کرده و این امر نگرانی های جدی را برای برخی کشورهای غربی و منطقه نیز به دنبال داشته است.
بدون شک گروه های مسلحی که با دولت بشار اسد می جنگند کسانی اند که در قالب حلقه های افراطی، گرد آمده اند و این گروه ها با مشی و رفتار شبیه رفتارهای طالبان و القاعده، نگرانی های جدی را نیز برای کشورهای غربی ایجاد کرده اند و این نگرانی ها را به وجود آورده اند که وضعیتی شبیه افغانستان پس از ده نود، در این کشور به وجود بیاید.
این امکان دور از ذهن نیست که کشورهای غربی با تجهیز گروه های تندروی که در سراسر دنیا از افغانستان و پاکستان گرفته تا کشورهای شمال افریقا، می خواهند به هر قیمت ممکن، نظام کنونی در سوریه را ساقط کرده و سپس نظامی وابسته به خود، در این کشور ایجاد کنند اما ممکن است که این پالیسی به دلیل حساسیت های زیاد منطقه ای، چندان هم به مذاق کشورهای غربی به پیش نرود.
هم اکنون شورشیان مسلحی که با نیروهای دولتی می جنگند، در برخی حالات بزگترین اقدامات ضد بشری را انجام داده و نظامیان و غیر نظامیان را به شدید ترین حالت شکنجه و تیرباران کرده اند.
براساس برخی گزارش ها، لت و کوب، شکنجه، تجاوز جنسی، اعدام دسته جمعی و دیگر اقدامات ضد بشری از مواردی اند که شورشیان در مناطق مختلف انجام داده اند و افزون بر آن، حملات تروریستی را نیز در مناطق مختلف سازماندهی کرده اند.
حملات کور گروه های مسلح شورشی در این اواخر، با حمایت های سیاسی و دینی برخی چهره های تند رو نیز همراه بوده و گفته می شود که یک روحانی اردنی، اعلام کرده که زنان سوری که درجنگ اسیر می شوند، کنیز به شمار می رود و مردان مسلح مخالف دولت بشار اسد می توانند از آنان بهره برداری جنسی کنند. این اعلام با موجی از اعتراض های گوناگون از سوی نهادهای حقوق بشری در بسیاری از کشورهای جهان روبرو شد اما گفته می شود که کشورهای حامی مخالفان دولت، تاکنون در این مورد اظهار نظری نکرده اند.
آنچه که مسلم است این است که کشورهای غربی بیشتر از آن که به دنبال ایجاد نظام های دموکرات در کشورهای عربی باشند، بیشتر به دنبال مقاصد سیاسی شان هستند و سوریه اکنون در گیریک جنگ بزرگ استخباراتی برای سیاست های امریکا و غرب، شده است. به گفته شماری از ناظران مسایل منطقه ای، سازمان های استخباراتی منطقه و غربی، کمک های مالی و اطلاعاتی وسیعی را در اختیار شورشیان قرار می دهد که این کمک ها باعت ادامه تنش ها در این کشور خواهد شد.
