‘اتحادیه اروپا در کنار مردم افغانستان می ماند’ گفت و گو با رییس نمایندگی اتحادیه اروپا در کابل

اتحادیه اروپا در یک دهه اخیر در نظام سیاسی افغانستان حضور فعالی داشته و نقش‏های مهمی را در راستای تقویت دموکراسی و حکومت داری خوب ایفا کرده است. مهم ترین ماموریت اتحادیه اروپا در افغانستان را مبارزه با تروریسم، تامین صلح و ثبات، فقرزدایی و حمایت از حقوق زنان، کودکان و ارتقای تعلیم و تربیت، تشکیل می دهد.
عبدالمبین خرمی، خبرنگار خبرگزاری بخدی با نماینده اتحادیه اروپا آقای ویگاداس اوشاتسکس، گفتگویی انجام داده و در باره فعالیت‏های اتحادیه اروپا در یک ده اخیر در افغانستان، صحبت کرده است. افغانستان پس از سال 2014، چالش های امنیتی، انتخابات و حضور اتحادیه اروپا در آینده افغانستان، از مهم ترین محورهای این گفت و گو است.
شما به عنوان نماینده ارشد اتحادیه اروپا در افغانستان، پیشرفت های انجام شده پس از سقوط حکومت طالبان را چگونه بررسی می کنید؟
من فکر می کنم در جریان بیش از یازده سال گذشته دولت افغانستان با حضور و همکاری فعال اتحادیه اروپا و جامعه بین المللی پیشرفت های خوبی کرده است. به طور مثال می توان از رشد در زمینه تعلیم و تربیه، نام برد زیرا در حال حاضر بیش از هشت میلیون کودک افغان می توانند به مکتب بروند و براساس آمارها، نزدیک به دو نیم میلیون تن آنان را دختران تشکیل می دهد؛ این روند در زمان رژیم طالبان وجود نداشته است.

اتحادیه اروپا شاهد انجام کارهای بنیادی و زیربنایی در بخش ساخت سرک ها و بندهای آب به خصوص در شمال افغانستان بوده است.
هم چنان افغانستان در بخش صحت و ایجاد مراکز درمانی برنامه های زیربنایی را انجام داده است که می توان گفت در این بخش دولت افغانستان از  شش یا هفت درصد به 60 درصد رشد کرده است و کمک های جامعه جهانی در بخش صحت در افغانستان نیز قابل ملاحظه بوده و جا دارد، من از اتحادیه اروپا، دولت امریکا و بانک جهانی سپاسگذاری کنم.
یقینا افغانستان در جریان چند سال گذشته پیشرفت های خوبی در بخش های نهادینه شدن نهادهای دموکراتیک نیز داشته است که می توان از تشکیل پارلمان به عنوان ارگان ناظر بر فعالیت های حکومت نام برد.
 در بخش عدلی و قضایی نیز افغانستان پیشرفت های خوبی داشته است که درحال حاضر ما شاهد یک سیستم فعال، شفاف و حسابده در ارگان های عدلی و قضایی این کشور هستیم اما این امر نیاز به تلاش و کار بیشتری دارد.
هم چنان مطبوعات و فعالیت رسانه ها در افغانستان در جریان چند سال گذشته رشد قابل ملاحظه ای داشته و در حال حاضر رسانه های افغانستان به خوبی می توانند برنامه ها و رویدادهای داخلی و خارجی را پوشش دهند.
با این وجود، اتحادیه اروپا پیشرفت های صورت گرفته را ناکافی می بیند و نیاز به تلاش و کار بیشتر احساس می شود و ما (اتحادیه اروپا) افغانستان را همچنان پس از سال 2014 نیز حمایت خواهیم کرد.
مسوولیت و ماموریت های اصلی اتحادیه اروپا در افغانستان چیست؟
اتحادیه اروپا از قبل در کنار مردم افغانستان بوده و در آینده نیز خواهد بود، این اتحادیه به نمایندگی بیش از نیم میلیارد شهروند اروپایی، به عنوان ارگان عالی و تاثیر گذار در تامین ثبات و امنیت افغانستان در کنار مردم این کشور حضور خواهد داشت.
اتحادیه اروپا در حال حاضر 27 عضو فعال دارد که این رقم به زودی به 28 عضو افزایش خواهد یافت و این کشورها در چهارچوب اتحادیه اروپا، در افغانستان فعالیت می کنند.
اعضای اتحادیه اروپا از کشورهای ثروتمند اروپایی اند که همه آنان از اقتصاد خوب برخوردارند و می توانند به کشورهای درحال رشد کمک کنند.
اساسا برنامه ها و اهداف اتحادیه اروپا در افغانستان روی سه محور اصلی می چرخد:
1.هدف ما مبارزه با تروریزم است زیرا افغانستان کشوری است که دارای تاریخ کهن بوده و در جریان تاریخ خود افتخارات خوبی نیز داشته است، اتحادیه اروپا افغانستان را به عنوان یکی از کشورهای تاثیر گذار در منطقه می داند و به همین دلیل به هیچ وجه نمی خواهد این کشور بار دیگر به پناه گاه امن شورشیان مبدل شود.اما نمی توان حضورمان در افغانستان را فقط با مبارزه با تروریزم خلاصه کنیم.
2.هدف دیگر اعضای اتحادیه اروپا، ریشه کن کردن فقر در این کشور است.اتحادیه اروپا راه حل فقر زدایی از افغانستان را تنها در رشد اقتصادی و اشتغال زایی در این کشور می داند و تلاش می کند تا در دراز مدت این توان را به مردم افغانستان منتقل کنند تا بتوانند برای خود شان زمینه کار را فراهم کنند.اتحادیه اروپا برنامه هایی را برا رشد تعلیم و تربیه، حکومت داری خوب، بهتر سازی سیستم عدلی و قضایی افغانستان در جریان چند سال گذشته اجرا کرده و اهداف مشخصی را در آینده نیز پیش رو دارد.

3. سومین دلیل حضور اتحادیه اروپا در افغانستان تعهدی است که اعضای این کشور به زنان، مردان و کودکان افغان سپرده اند، ما آنچنان که به مردم اروپا متعهد هستیم، به مردم افغانستان نیز وعده هایی را برای خدمت رسانی خوب داده ایم و من به نمایندگی از کشورهای اروپایی به مردم افغانستان اطمینان می دهم، دستاوردهایی که دولت افغانستان داشته است به هیچ وجه نابود نخواهند شد.

اتحادیه اروپا برای صلح، آشتی ملی، حاکمیت قانون و رعایت حقوق شهروندی به خصوص برای زنان در افغانستان نیز متعهد است.
شما به عنوان سفیر و نماینده خاص اتحادیه اروپا در افغانستان، پس از سقوط حکومت طالبان و آغاز دوره جدید پیشرفت ها در سیستم قضایی را در این کشور چگونه بررسی می کنید؟
بله البته پیشرفت های قابل ملاحظه ای در سیستم عدلی و قضایی افغانستان صورت گرفته است.
در حال حاضر افغانستان مانند سایر کشورهای بین المللی، محکمه دارد، اداره مبارزه بر ضد فساد اداری دارد نهادهای مدافع از حقوق زنان دارد و باید گفت که بخش ها نیازمند پیشرفت و تلاش بیشتر دارد.
اتحادیه اروپا و جامعه جهانی به عنوان همکار، حکومت افغانستان را برای دستیابی به دستاوردهای تازه، تشویق می کند و برنامه های روشن را برای مبارزه علیه نابرابری های اجتماعی برای دولت افغانستان طرح ریزی خواهد کرد.
باید افزود که قانون به صورت عموم به دو شکل در جامعه افغانستان تطبیق می شود یکی به صورت رسمی و از طریق نهادهای عدلی و قضایی و دیگری به شکل عنعنه ای که تطبیق کنندگان آن را بزرگان قومی و موی سفیدان در ولایات و قریه های افغانستان تشکیل می دهد.
به باور من بخش دوم آن، بیشتر بالای مردم افغانستان تطبیق می شود و دلیل آن هم کوتاهی مسوولان عدلی و قضایی افغانستان است و مردم مجبور می شوند تا برای رسیدگی به قضایای شان به موی سفیدان و بزرگان قومی مراجعه کنند.
با این حال، گزارش هایی به دست ما رسیده است که نشان دهنده نقض صریح و آشکار قانون و حقوق زنان در جامعه افغانستان است و علی رغم تلاش های جامعه جهانی و دولت، هنوز هم ما از وضعیت فعلی زنان در افغانستان نگران هستیم.
جا دارد که ما از مقام های وزارت امور داخله افغانستان برای راه اندازی برنامه های تازه “دادخواهی زنان”، زیر نام (FRU) و فعالیت هایی که برای رسیدگی به مشکلات زنان صورت گرفته قدردانی کنیم.
ما آگاهی یافته ایم که دولت افغانستان تلاش دارد تا به منظور رسدگی بهتر به مشکلات و قضایای حقوقی زنان، شمار سربازان پولیس زن را از 1500 نفر به 5000 هزار نفر تا واخر سال 2014 افزایش دهد و این یک امر بسیار مهم و ضروری در افغانستان به شمار می رود.
 آمارهایی که به اتحادیه اروپا رسیده نشان می دهد که در جریان چند سال گذشته بیش از چهارهزار قضیه خشونت علیه زنان در افغانستان در وزارت امور زنان این کشور ثبت شده که ما از این امر ابراز تاسف می کنیم.
قابل یاد آوری است که در نتیجه تلاش های ماموران امنیتی، بیش از 1400 تن از متهمان و ناقضان حقوق زنان در افغانستان بازداشت شده اند.
این امر نیاز به تلاش و برنامه ریزی بیشتر دارد تا زنان افغان از حقوق و سهم گیری فعال تری در افغانستان برخوردار باشند.
برای اشتراک زنان افغانستان در امور سیاسی و فعالیت های اجتماعی نیز باید کار بیشتر صورت گیرد تا زنان در افغانستان از انزوایی که در حال حاضر با آن روبرو هستند نجات پیدا کنند.

پیشتر، بیش از 200 نهاد فعال جامعه مدنی و ارگان های مدافع حقوق زنان نیز از حاشیه بودن زنان و در انزوا بودن آنان ابراز نگرانی کرده بودند و عدم دسترسی زنان به ارگان های عدلی و قضایی، از نگرانی های اصلی اتحادیه اروپا نیز به شمار می رود.
خانم ها در افغانستان به سیستم قضایی دسترسی ندارد اتحادیه اروپا در این زمینه چی کارهایی انجام داده است؟
در قدم اول این مشکل توسط خود افغان ها در حال برطرف شدن است و ما این را تقدیر می کنیم و اخیرا یک طرح از طرف حکومت به ما برای پرداخت بودجه آن رسیده است که ما در حال بررسی این طرح هستیم و این طرح اگر قابل اجرا شود  حکومت می تواند به صورت شایسته طرح را در جامعه تطبیق کند و حکومت به مردم نزدیک تر خواهد شد و به خصوص تاکید اتحادیه اروپا روی حقوق زنان و ارج گذاری به شخصیت زنان خواهد بود.
اتحادیه اروپا چه نگرانی هایی از انتخابات آینده ریاست جمهوری در افغانستان دارد؟
ما می دانیم و همه می دانند که انتخابات در بهار سال 2014 برگزار می شود و این یک تغییر بزرگ رونما می شود و مردم افغانستان رهبریت جدید خود را تعیین می کنند درحالی که بعد از سال 2014 افغان ها کاملا استقلال، و رهبریت را خودشان به دست خود می گیرند.
در سال 2014 شاهد یک انتخابات شفاف در افغانستان خواهیم بود که تمام مردم افغانستان به شخصی که دوست دارند رای بدهند.
در بخش ارتقای ظرفیت، اتحادیه اروپا کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات را کمک خواهد کرد و ما همچنان بحث می کنیم روی این که ما چطور بتوانیم برنامه ثبت نام رای دهندگان را جامع تر بسازیم و ما خوشحال هستیم که بحث و گفت و گوی نزدیک میان دولت و جامعه جهانی در این مورد جریان دارد.
باید گفت که حکومت افغانستان تاکید روی تذکره های الکترونیکی دارد که این امر نه تنها برای انتخابات بلکه در عرصه های صحت و تعلیم و تربیه نیز بسیار تاثیر خواهد گذاشت.
اخیرا کمیسیون انتخابات افغانستان اعلام کرد است که ما از تکتیک های رای دهی قبلی استفاده می کنیم. دلیل این امر را آماده نبودن تذکره‏های الکترونیکی دانسته است. به همین خاطر برخی از ناظران، از احتمال تقلب در انتخابات اظهار نگرانی کردند.
ما هم نگران احتمال وقوع تقلب در انتخابات هستیم و تلاش می کنیم که این امر به صفر کاهش یابد مثل اینکه در انتخابات گذشته ما شاهد آن بودیم. ما تلاش داریم که سطح آگاهی مردم بالا برود تا مردم بتوانند خودشان از تقلب جلوگیری کنند و اصل ارزش انتخابات را در کشورشان را درک کنند.
آیا شما تایید می کنید که اتحادیه اروپا ده میلیون یورو برای تذکره های الکترونیکی به دولت و کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان کمک می کند؟
نه خیر ما این مبلغ را برای تذکره های الکترونیکی به دولت و کمیسیون مسقتل انتخاب وعده نکرده ایم بلکه این پول برای ثبت نامه و ارتقای ظرفیت رای دهندگان و کارمندان مسقتل انتخابات به مصرف خواهد رسید.

ما تلاش می کنیم، در صورتی که برنامه توزیع تذکره های الکترونیکی تا برگزاری انتخابات موفقیت آمیز نباشد حداقل ما توانسته باشیم به مردم در مورد انتخابت آینده آگاهی دهی و ذهنیت سازی کرده باشیم. همچنان این مبلغ  را برای رشد و ارتقای ظرفیت کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات به مصرف برسانیم.

اما تا حال ما هیچ درخواستی از سوی دولت افغانستان مبنی بر کمک برای توزیع تذکره های الکترونیکی دریافت نکرده ایم، ما آماده هستیم که در این عرصه کمک کنیم. ما ارزش خاص به تذکره های الکترونیکی در این زمان و در شرایط کنونی قایل هستیم.
اگر تذکره های الکترونیکی در انتخابات استفاده نشود، تقلب مانند سال های گذشته وجود نخواهد داشت؟
باید بدانیم که علت تقلب در انتخابات گذشته چی بود؟ در انتخابات گذشته تقلب بیشتر از طریق تذکره ها و یا کارت های رای دهندگان صورت نگرفت بلکه کارمندان و رای دهندگان در انتخابات های گذشته عامل اصلی تقلب های گسترده بوده اند و این مشکل باید در آینده حل شود.
نظر اتحادیه اروپا این است که در بخش کارمندان و رای دهندگان باید توجه بیشتر صورت گیرد تا مردم افغانستان دیگر شاهد تقلب در انتخابات نباشند.
به نظر شما توانمندی های پولیس افغانستان به خصوص پس از سال 2014 در چه سطحی است؟
پولیس نقش اصلی تامین نظم و امنیت در جامعه را دارد و ما شاهد رشد توانایی های پولیس افغانستان بوده ایم و از کمک های اتحادیه در این عرصه قدردانی می کنیم. ما در آینده 140 میلیون یورو به پولیس افغانستان کمک می کنیم و به این امر تعهد سپرده ایم و نیز در بخش معاشات و ظرفیت های پولیس ملی افغانستان تلاش خواهیم کرد.
اتحادیه اروپا در افغانستان پولیس فعال  دارد. این امر به نیروهای امنیتی افغان کمک های بسیار کرده و خواهد کرد.
در آینده نزدیک با وزیر امور داخله افغانستان ملاقات خواهیم کرد و خواسته ها و نیازمندی های پولیس افغانستان را از ایشان سوال خواهیم کرد.
همچنان با حکومت افغانستان در ده سال گذشته روی طرحی اقتصادی، نظامی، سیاسی و اجتماعی با حکومت افغانستان کار کردیم و این همکاری حضور ما را برای دراز مدت در افغانستان نشان خواهد داد.
می خواستم در مورد حملات نظامیان افغان بالای سربازان و کارمندان خارجی در افغانستان بپرسم، آیا اتحادیه اروپا برای جلوگیری از این حملات به افغانستان همکاری خواهد داشت؟
بله. این امر برای ما و حکومت افغانستان نگران کننده است. ما از دولت افغانستان تقاضا می کنیم تا تمام تلاش های خود را انجام دهد تا آموزگاران خارجی  از این نوع حملات در آینده محفوظ باشند.
آقای کرزی در سفر به واشنگتن با آقای اوباما روی افتتاح دفتر طالبان در قطر، موافقت کرده است. نظر شما در این مورد چیست؟
اتحادیه اروپا، یگانه راه حل برای پایان دادن به جنگ افغانستان را، مذاکره می داند. ما از گفت و گو های حکومت افغانستان با نماینگان طالبان در قطر استقبال و از آن ما حمایت می کنیم. اتحادیه اروپا، از هر اقدامی که منتهی به صلح و آرامی در افغانستان شود، حمایت می کند.
 برای ما مهم نیست که گفت و گو ها در کجا صورت می گیرد. بلکه برای ما، نتیجه گفت و گو ها ارزشمند است. مهم این است که در افغانستان باشد و این کشور از امنیتی پایدار در منطقه برخوردار باشد.
تشکر از شما