اخیرا وزارت اطلاعات و فرهنگ، طرحی را به شورای وزیران سپرده است که بر اساس آن، رسانه های افغانستان پس از این باید در چارچوب مقررات خاصی به کارشان ادامه دهند. این طرح دارای دو بخش است که در بخش دوم آن برخی موارد نگران کننده برای رسانه ها وجود دارد. شهریار شهرزاد، خبرنگار بخدی در گفت و گویی با مجیب خلوتگر رییس اجرایی دفتر نی یا حمایت کننده رسانه های آزاد، در باره این طرح از او پرسیده است.
طرحی با عنوان” معیاری ساختن رسانه ها” از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ ترتیب داده شده که با امضای یکی از مقامات این وزارت، به شورای وزیران سپرده شده است.
طرح، به دو بخش تقسیم شده است. یک بخش، در مورد قانون رسانه های افغانستان است و بخش دوم در باره نشرات ممنوعه است که باید محدود شود.
بخش اول، تکراری از مواد قانون رسانه ها است اما در بخش دوم، بسیار کوشش شده است تا فعالیت رسانه ها را محدود کنند و در بسیاری از موارد، از کلمات عمومی استفاده شده است.
اخلاق روانی، منافع ملی، حاکمیت ملی، اخلاق اطفال، امنیت عامه از مواردی است که در بخش دوم، بسیار استفاده شده و رسانه ها را براساس این طرح، ملزم می سازند که از کلماتی استفاده کنند تا برای مردم عام فهم باشند. همچنین از رسانه ها خواسته شده تا اصطلاحات ملی را بیشتر به کار ببرند و در حقیقت، این موضوع، رسانه ها را ملزم به این می سازد که نشرات شان را براساس این دستورالعمل عیار سازند.
ما بیشتر به ارزش ها احترام می گذاریم و فرقی نمی کند که این ارزش ها مربوط کدام کشور است؛ ارزش های اسلامی و افغانی هم موردی است که همه به آن پای بند هستند و فرقی نمی کند که این ارزش ها را در فیلم ترکی، یا ایرانی یا پاکستانی و حتی در امریکایی ببینیم.
اما بخش های از این طرح مخالف ماده 20 قانون رسانه های افغانستان است.
باور ما این است وقتی که قانون رسانه ها و قانون اساسی افغانستان موجود است، طرحی دیگری که رسانه ها بر اساس آن حرکت کنند، کاملا اضافی است.
اگر وزارت اطلاعات و فرهنگ می خواهد که نشرات رسانه های افغانستان معیاری باشد، تلاش کند که قانون رسانه های افغانستان عملی شود.
جناب خلوتگر هدف از ارایه این طرح، با توجه به گفته شما که قانون رسانه ها موجود است؛ به نظر شما چیست؟
بینبیند، حلقاتی در وزارت اطلاعات وفرهنگ و حکومت فعالند که می خواهند تا سال 2014 با ایجاد محدودیت بر نشرات رسانه ها، ذهنیت عامه مردم افغانستان را برای پذیرش حضور جنگجویان مخالف مسلح دولت فراهم کنند و از سوی دیگر هم، می خواهند که فساد اداری موجود در حکومت افغانستان را به نحوی پوشیده و مخفی نگه دارند؛ به عنوان مثال، می خواهند که دیگر، رسانه ها جرات افشای حسابات بانکی مقامات را نداشته باشند که چقدر پول از کجا و چگونه به حساب فلانی وزیر واریز شده است.
شما در صحبت های قبلی تان به دو مورد مهم اشاره کردید، یکی معیاری ساختن رسانه های کشور و دیگر آن نشرات ممنوعه است، حالا پرسشی که مطرح می شود این است که اولا، نشرات رسانه ها معیاری نیست؟ و همچنین به نظر شما در صورت تصویب این طرح، بخش هایی از نشرات رسانه های افغانستان ممنوع خواهد شد؟
تمامی نشرات رسانه های افغانستان معیاری است. در صورتی که معیاری نباشد، قانون رسانه های افغانستان معیار نشرات رسانه هارا تعریف می کند و با موجودیت این قانون و نیز ماده های 34 و 50 قانون اساسی افغانستان که معیار نشرات رسانه های کشور است ، نیاز به اسناد وزارت خانه ای و یا به طرح کدام ارگان و اداره دیگری نیست.
باور ما این است که مشکلات در نشرات رسانه های کشور وجود دارد اما این بدین معنی نیست که آزادی بیان باید محدود شود. دولت باید با احترام به آزادی بیان، در صورتی که مشکلات در برخی نشرات وجود داشته باشد، را رفع کند.
آقای خلوتگر در صورت عملی شدن طرحی که شما از آن یاد می کنید و به گفته شما از جانب وزارت اطلاعات و فرهنگ مطرح شده، چه سرنوشتی در انتظار رسانه های کشور خواهد بود؟
در صورتی که این طرح عملی شود، ممکن است برخی از رسانه ها بسته شوند، برخی ها به دلیل نشر مواد خارجی و برخی هم به این دلیل که می گویند که چرا گفتار عامیانه را معیار قرار نداده است.
مثلا در صورت تصویب این طرح، دیگر ما، دانشگاه نگوییم و پوهنتون بگوییم، دانشکده نگوییم پوهنزی بگوییم یا دانشجو نگوییم محصل بگوییم و موارد این چنینی، یا به جای آقا بگوییم شاغلی فلانی.
برخی از نگرانی های در گذشته مطرح شده بود که گفته می شد حکومت در صدد این است تا با اعمال محدودیت بر رسانه ها و جلوگیری از آهنگ های مبتذل خوانده شده، زمینه آماده شدن ذهنیت مردم را به طرف پذیرش مخالفان مسلح به ویژه طالبان ایجاد کند، این نگرانی در حال حاضر هم وجود دارد؟
باور ما این است که حلقات مشخصی در درون حکومت با مفکوره طالبانی وجود دارند و در کل، اینها هستند که در ایجاد این گونه طرح ها دست باز دارند و تلاش می کنند که تا سال 2014 به نحوی پای حزب اسلامی و طالبان را به سیاست و حکومت بکشانند.
حلقات یاد شده، به نحوی می خواهند در طرح صلح بامخالفان مسلح، آزادی بیان را قربانی کنند، ما نمی خواهیم صلحی داشته باشیم که آزادی بیان را از دست بدهیم، ما نمی خواهیم صلحی داشته باشیم و در ازای آن حقوق شهروندی و دموکراسی را قربانی کنیم.
صلح بدون آزادی بیان، بدتر از جنگ است.
به عنوان پرسش آخر، می خواهم این موضوع را مطرح کنم کنم که آیا شما با وزارت اطلاعات و فرهنگ به تماس شده اید و نگرانی خود را با مقامات این وزارت مطرح کرده اید؟
ما، رسما به وزارت اطلاعات و فرهنگ از طریق رسانه های جمعی در نشست خبری مان درخواست دادیم که جلوی این فرایندها را بگیرند و نگذارند اسنادی که آزادی بیان را خفه می کند، تصویب شود.
از وزارت اطلاعات و فرهنگ بازهم می خواهیم که حامی آزادی بیان در کشور باشند و نباید این وزارت با تاریک اندیشان همدست شوند و باعث از بین رفتن دستاورد یازده ساله دولت افغانستان شوند.
تشکر از شما آقای مجیب خلوتگر، رییس اجرایی مرکز حمایت از رسانه های آزاد افغانستان “نی”
