نشست اختتامیه اجلاس سران جنبش عدم تعهد، در سالن اختصاصی اجلاس سران، با سخنرانی رئیس جمهور ایران و نمایندگان پنج قاره جهان برگزار شد.
در نشست پایانی این اجلاس، بیانیه تهران و چندین سند و گزارش ویژه اجلاس، درباره موضوعات متفاوت با رای اکثریت حاضران، تصویب شد.
در این بیانیه، بر حق دارا بودن انرژی صلح آمیز هسته ای، برای تمام کشورهای عضو تاکید شده است.
محمود احمدی نژاد، رییس جمهور ایران، در سخنرانی خود، در اختتامیه اجلاس سران جنبش عدم تعهد در تهران، با اشاره به سطح کیفی بسیار بالای اجلاس شانزدهم گفت: “همه اعضا، بر ضرورت تحول بنیادین در مدیریت جهان و مناسبات جهانی تاکید کردند.”
در اختتامیه اجلاس شانزدهم سران جنبش عدم تعهد، بیانیه نهایی این اجلاس، در 11 بند، که در آن به مسائل متنوعی از جمله بحران های سیاسی و اقتصادی، موضوع فلسطین و صلح پایدار جهانی، اشاره شده است، قرائت شد.
این بیانیه با اشاره به مشکلات جهانی، دستاوردهای گذشته جنبش را ستوده و بر لزوم “افکندن طرحی نو” در اصول و روابط بین الملل، تاکید کرده است.
بیانیه پایانی اجلاس سران عدم تعهد در تهران، خواستار شکل گیری نظامی منصفانه، جامع و شفاف برای مدیریت مشترک جهانی شده و ضمن اشاره به چالش های متعدد جهانی، از تهدیدات امنیتی گرفته تا خطرات زیست محیطی، می گوید: ” برای برپایی چنین نظامی، اعضای جنبش عدم تعهد، می بایست مواضع خود را هماهنگ و نیروهای خود را بسیج نموده و در جهت تامین منافع کشورهای در حال توسعه گام بردارند.”
بیانیه، ساختار کنونی تصمیم گیری بین المللی در زمینه صلح و امنیت را ناکارآمد شمرده و بر لزوم تغییر آن تاکید کرده است.
در این بیانیه، همچنین از سازمان ملل به عنوان نهادی جهانشمول، خواسته شده که نقشی مهم، برای یافتن راه حل های مشترک برای مسایل مشترک جهانی، مانند ایجاد هماهنگی بین تمامی سازمان های منطقه ای و بین المللی دیگر، ایفا نماید.
تقویت و اصلاح سازمان ملل، برای مدیریت جهانی، از دیگر موضوعات مورد اشاره این بیانیه است. ” برای دستیابی به چنین هدفی، احیا و تقویت نقش مجمع عمومی سازمان ملل، از جمله در زمینه حفظ صلح و امنیت بین المللی، تجدید ساختار شورای امنیت، با این هدف که این دو نهاد منعکس کننده واقعیت های جهان امروز باشند، ضروری است.”
سران جنبش عدم تعهد، خواستار افزایش نقش و جایگاه کشورهای در حال توسعه، از نظر اقتصادی، در ساختارهای مدیریتی نهادهای کلیدی بین المللی شده و گفته اند که مدیریت جهان، دیگر نمی تواند در انحصار گروه کوچکی از کشورها باشد.
در بیانیه، از ناکارآمدی نهادهای مالی و اقتصادی بین المللی، نیز سخن رفته و با توجه به دارا بودن هر ملت از ارزش های خاص خود، از تحمیل ارزشهایی واحد بر ملت های جهان، انتقاد شده است.
جنبش عدم تعهد و فعالیت های صلح آمیز هسته ای
در بند ششم این بیانیه ضمن انتقاد از ایجاد محدودیت برای فعالیت های هسته ای صلح آمیز آمده است: ” تمامی کشورها باید بتوانند از حق مسلم و انکار ناپذیر خود برای توسعه، تحقیر، تولید و استفاده از انرژی هسته ای برای مقاصد صلح جویانه، بدون تبعیض و منطبق با تعهدات حقوقی مربوطه بهره مند گردند.”
این بیانیه، حفظ، نگهداری و تکثیر سلاح های هسته ای را بزرگترین تهدید علیه بشریت ذکر کرده و گفته که کشورهای یاد شده باید به تعهدات خود در چارچوب ماده 6 پیمان منع اشاعه، برای نابودی کلیه سلاح های هسته ای خود، در یک چارچوب زمانی مشخص عمل کرده و در این راستا ” تدوین کنوانسیون جامع امحا سلاح های هسته ای” را یک ضرورت دانسته است.
همچنین در این بیانیه بر مصونیت فعالیت های هسته ای صلح آمیز تاکید شده و تدوین سندی جامع و بین المللی که حمله و یا تهدید به حمله، علیه تاسیسات هسته ای مورد استفاده، برای تولید انرژی را منع کند، مورد نیاز مبرم دانسته شده است.
بیانیه تروریسم را محکوم کرده و “تمامی قربانیان تروریسم از جمله دانشمندان و محققین ایرانی که قربانی اقدامات تروریستی ضد بشری شده اند را، شایسته عمیق ترین ابراز همدردی” دانسته است.
بیانیه، به بحران فلسطین هم پرداخته، اسراییل را مسوول اصلی بحران فلسطین و خاورمیانه، قلمداد کرده و در بخشی از متن خود آورده: ” اعاده حقوق ملی مردم فلسطین، تنها راه برقراری صلح پایدار و منصفانه در منطقه است.”
انتقاد از تبعیض نژادی و پرداختن به موضوع حقوق بشر، دیگر بخش های بیانیه تهران را تشکیل می دهد.
مخالفت با تحریم اقتصادی
در بخش دیگری از بیانیه پایانی اجلاس سران عدم تعهد در تهران، به تحریم های اقتصادی کشورهای غربی، بر ضد ایران و چند کشور دیگر، اشاره شده و ضمن محکوم کردن این عمل، از کشورهای عضو خواسته شده است تا ” از شناسایی، تصویب یا اجرای اقدامات یا قوانین قهرآمیز یکجانبه یا فرامرزی، شامل تحریم های یکجانبه اقتصادی و دیگر اقدامات تهدید آمیز، علیه کشورها خودداری کنند.”
این بیانیه در پایان، بر به کارگیری تمامی امکانات کشورهای عضو، برای اجرای تصمیمات سران کشورهای جنبش عدم تعهد و ایجاد سازوکاری مستحکم برای پیگیری اهداف این جنبش، تاکید کرده است.
