بعضی زخمها، در تهران سرباز کرد

 خانه ادبیات افغانستان در چهلمین نشست نقد و بررسی ادبیات افغانستان در تهران، با همکاری مرکز آفرینش های ادبی حوزه‌ هنری مجموعه شعر”بعضی زخمها” را با حضور زهیر توکلی (شاعر و منتقد ایرانی) و قنبرعلی تابش (شاعر و منتقد افغانستانی) مورد نقد و بررسی قرار داد.
مجموعه شعر ” بعضی زخمها” دومین  کتاب سید الیاس علوی، شاعر جوان کشور است که شماری از طرح های او را نیز در بر دارد و توسط انتشارات تاک، در تابستان سال گذشته به چاپ رسیده است.

قنبرعلی تابش در باره کتاب “بعضی زخمها” به سه محور، محتوا، زبان و اندیشه و عاشقانه سرایی در دو کتاب الیاس علوی اشاره کرد.
به گفته تابش، “شعر، کارکرد شخصی ندارد و  شاعر با  سرودن  شعر مشغول آفریدن و “کنش اجتماعی” است. هنرمند بر اساس خلق هنری خود، نسبت به جامعه انجام وظیفه می کند و در این کنش اجتماعی سهم می گیرد؛ گاه به صورت فعال و گاهی به صورت منفعل.”  
تابش گفت که بر اساس نظریات روان شناسی فروید، زندگی تمام رنج است و رنج های زندگی هم سه ریشه اصلی دارد.
به گفته او، یکی از رنج ها تن است. چون تن، خواهش ها و تمایلاتی دارد، وقتی بر آورده نشد، منجر به رنج می شود رنج دوم وابستگی انسان به همنوعش است. دوریها، عواطف  اختلافات و … می تواند برای انسان رنج آفرین باشد. ، رنج سوم جهان بیرونی است. حکومت ها، رژیم ها و محیط های سیاسی اجتماعی  نیز رنج آفرین است.
تابش، راهکارهای مقابله با این رنج ها را با توجه به نظریات فروید بیان کرد و گفت: “بر اساس راه حل فروید، باید اندام ها را مهار کرد. برای این کار مواد مخدر و شیمیایی را پیشنهاد می دهد  که این راه خوبی نیست. در شعر الیاس هم پناه بردن به این  سبک دیده می‏شود. الیاس می کوشد برای فرار از غم هایش، با آوردن کلماتی چون سیگار، کدئین، مستی و شراب، راه حل نشان دهد که راه حل مناسبی نیست.”
قنبر علی تابش، زبان این مجموعه را علی رغم سلامت زبانی و شگردهای شاعرانه شاعر، متاثر از بوف کور صادق هدایت عنوان کرد و غیر از آن، زبان مجموعه  شعر بعضی زخمها را متاثر از زبان شاملو و نیما و زبان شعر حجم و موج نو، دانست.

شاعر مجموعه شعر دل خونین انار، با بیان این که الیاس علوی، شاعر توانمندی است در باره محتوای کتاب او گفت که علوی در بخشی از شعرهای خود پناه بردن به محبت و عشق را به عنوان یک راه حل انتخاب کرده و به آن هم رسیده است.
این منتقد ادبی، با برشمردن برخی از تکنیک های ساختاری شعر علوی، او را یکی از شاعران خوب کشور  دانست اما گفت که مشکل اصلی شعر  بعضی زخمها در این است که از مهندسی جامعه خود غافل مانده و مدام گریه و زاری می کند.
زهیر توکلی، منتقد ایرانی نیز تاکید کرد که شاعران افغانستانی در سرودن شعر نسبت به شاعران ایرانی غریزی تر عمل می کنند و از پس ساختار شعر خوب بر می‏آیند که به گفته او شاعران افغانستانی ذهنیت فرهنگ بومی بیشتری دارند.
زهیر گفت: “من دوستان افغانستانی زیادی دارم و آنها را با دو ویژگی می شناسم. یکی روحیه شادشان و دیگری روحیه ستیزندگی. اما به نظر من این دو ویژگی در این کتاب  دیده نمی شود، مخاطب در این کتاب همه اش با ناله و آه مواجه است.”
به گفته توکلی، زبان فارسی نه مال ایرانی ها است و نه افغانستانی ها، متعلق به جهان فارسی است.
توکلی گفت”: الیاس علوی شاعر بسیار خوبی است که من بارها با شعر ملا ممد جانش که در مجموعه اول او به چاپ رسیده بود، گریه کردم، راز موفقیت علوی در داشتن عاطفه بسیار قوی شعرش است. اگر الیاس به عاطفه شعری اش عمق بدهد و به آن معنی ببخشد از شاعران مطرح روزگار ما می‏شود.”
این منتقد ایرانی گفت: ” من نمی دانم شاعری با این همه توانمندی چرا به دنبال شعر آزاد رفته است، آن هم از نوع شمس لنگرودی، شعر سانتی مانتال و از نظر ادبی کم ثروت.”  
توکلی می‏گوید که در فرهنگ زبان فارسی با شعر یک پله  کمتر از وحی برخورد شده، اما شاعر بعضی زخمها چه پیامی برای مردمش دارد؟.
او تاکید کرد که این پیام، جز بازی زبانی که با روسپی و رو سپید در این کتاب شده است، بیشتر کتاب نثر است تا شعر؛ نثری که تقطیع شده است.
به باور توکلی “پورنوگرافی”  و انتخاب کلمات نامناسب که سلیقه ای است، نمی تواند سلیقه مخاطب عام را ارضا کند.
به باور این منتقد ادبی ایرانی، شعر “لولیتای” این مجموعه، احتمالا متاثر از لولیتای ناباکوف است.
او در پایان گفت که سید الیاس علوی شاعر خوبی است و در این شکی نیست و انتقادها به معنای انکار ارزش شاعری این شاعر نیست؛ بنابراین، سید الیاس علوی باید درک کند که عاطفه ممکن است در کوتاه مدت گل کند ولی در دراز مدت فراموش خواهد شد و” شعر باید از اول شعر” باشد.
خبرگزاری بخدی