محمد اسماعيل خان يكي از چهره هاي با سابقه مجاهدين است كه در حوزه جنوب غرب تاثيرات خاص خود را داشته و دارد.
او از چهره هاي با نفوذ حزب جمعيت اسلامي است كه همواره در تحولات مهم داخلي نقش داشته و مدتي هم در اسارت طالبان به سربرد.
اسماعيل خان در دوره جديد بعنوان والي هرات و وزير انرژي و آب در كابينه كرزي ايفاي وظيفه كرده و هم اكنون نيز سرپرست اين وزارت است.
درپيوند به ترور استاد رباني گفتگوي خبرگزاري بخدي با اورا مي خوانيم:
تروراستاد رباني چه تأثیراتی روی روند صلح خواهد داشت ؟
استاد ربانی در انقلاب افغانستان در دوران جهاد و در به میان آمدن دولت اسلامی و بعداً در دوران مقاومت نقشي مهم و چشمگیر داشت و بعداً که قدرت را تحویل داد هم تلاش فراواني برای برقراری صلح داشتند ،چنانچه که در این اواخر سفرهائی داشتند به خیلی از کشورهای دور و نزدیک و به ولایات نا امن تا امنیت را به افغانستان بياورند ازاين رو تحمل این وضعیت برای کسانیکه مخالف نظام کنونی هستند خیلی مشکل بود ، سرانجام به ادامه ی تلاشهایی که داشتند دیروز در یک عمل ناجوانمردانه باعث شهادت جناب استاد شدند.
شهادت استاد ربانی تأثیرات بسیار زیادی دارد ، چون استاد ربانی به یک قوم و یک تبار تعلق نداشت چون رهبر یک جنبش بزرگ در افغانستان بودند و شهادت ایشان مردم افغانستان شدیداًمتأثر میسازد بخصوص مجاهدین افغانستان را.
مسئله صلح حالا به جایی کشیده که مخالفین مسلح یا گروه طالبان محور صلح که استاد ربانی باشد را هدف قرار میدهند، از نظر شما موقف دولت و مجاهدین افغانستان در برابر این گروه ها چگونه بايد باشد؟
من به این باورم که طالبان خود یک ابزارهستند و بیشتر از بیرون هدایت میشوند و من باور ندارم که طالبان بیایند و به این صورت با فکر و با اراده خود وارد روند صلح شوند.
شما می فهمید که در تمام مبارزات جنگ هزینه بیشتر را برمیدارد و شما میدانید که نزدیک به بیست سال ازجنگ طالبان میگذرد که این هزینه هنگفتی را می برد، کسانیکه تا حال آنها را تمویل کرده اند در این مدت طبیعتاً نمی گذارند که آنها دست بکشند از این جنگ .
من باور ندارم که این جنگ به صلح منجر شود. حال باید حکومت افغانستان و جامعه جهانی تصمیم قاطعي بگیرند و من باور دارم که طالبان با آن قدرت و پیمانه ای نیستند که نظام افغانستان را سرنگون کنند و در عین زمان بتوانند بر افغانستان حاکمیت کنند ؛ اما باعث نا آرامی و کندی روند پیشرفت میشوند .
من باور دارم که اگر با قاطعیت در برابر آنها عمل شود، طالبان شکست میخورند و دیگر توان یک جنگ بزرگ را ندارند

جمعیت اسلامی افغانستان بعنوان یک جنبش تأثیرگذار در حوادث افغانستان بوده است آينده اين تشكيلات از ديدشما چه خواهد شد، پس از قتل استاد رباني ؟
البته تشکیلات حزب جمعیت اسلامی افغانستان با آمدن کمونیست ها نبوده بلکه پیش از آن در دورانی که شهید استاد ربانی در دانشگاه استاد بودند ، تشکیلات جمعیت وجود داشت و جمعیت بوجود آمده بود. امروزه تعداد رهروان این راه میلیونها انسان هستند و مهمتر از همه قشر روشنفکر ،با دانش و بافهم افغانستان که ازدنبال ایشان هستند ، اکثریت عضو این حزب اند و این حزب در تمام نقاط افغانستان اعضای خود را دارد .
من یقین دارم که بعد از مراسم به خاک سپاری استاد برادران ما با هم مشوره مي كنند و در مورد رهبری جمعیت تجدید نظر خواهند کرد و در مورد تشکیلات جمعیت حتما تصمیم گرفته می شود.

چنانچه جناب استاد قبل از شهادت شان در این مورد حرفهایی داشتند و تصمیم داشتند تا کنگره حزب جمعیت را برگزار کنند و من باور دارم که بزودی از این مرحله میگذریم.
اگر شما انتخاب شوید ، رهبری جمعیت را میپذیرید؟
ما خیلی برادران شایسته تری داریم که بتوانیم روی یکی از اینها به توافق برسیم.
شما یکی از افراد مورداعتماد استاد ربانی بودید. رهبری جمعیت قبل از اين حادثه باشما کدام مشوره خاصی داشت یاخیر؟
استادهمیشه روی مسئله معاونیت حزب صحبتهایی داشت یکی دوبار بامن هم صحبت داشت ولی متاسفانه فرصتی میسر نشد تا کارهای عملی صورت گیرد اما امیدوارهستيم که بتوانیم روی آینده ی جمعیت تصمیم های خاصي اتخاذ کنیم.
خوشبختانه ما د ردرون جمعيت با مشكلات و تفرقه هاي شديدي روبرونيستيم و مي توانيم به راحتي روي رهبري توافق كنيم
تشكر از شما