کریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان میگوید که رفتار زن ستیزانه به نام شریعت بیشتر ریشه در فرهنگ و رسوم محلی و قبیله ای دارد.
آقای خلیلی در بیانیهای که به مناسبت 28 مین سالگرد کشته شدن عبدالعلی مزاری، رهبر فقید حزب وحدت اسلامی افغانستان بدست طالبان منتشر کرده، گفته است: “تفسیرهای خاص و سلیقهای از آموزههای رهایی بخش اسلام و رفتار زن ستیزانه بنام شریعت، که بیشتر ریشه در فرهنگ و رسوم محلی و قبیله ای دارد، سبب شده است تا نصف پیکر فعال و با استعداد جامعه به حاشیه رانده شود و از ابتدایی ترین حقوق شان به شمول حق داشتن آموزش و اشتغال و فعالیتهای اجتماعی محروم و دروازههای دانشگاهها و مکاتب و ادارات به روی آنان بسته گردد.”

خلیلی میگوید راه مبارزه برای خواسته مشروع ملت ادامه دارد اما به هیچ وجه طرف دار جنگ و خشونت و پیچیده تر شدن بحران کشور نیست
خلیلی گفته است که مردم افغانستان امسال در دشوارترین روزها و سخت ترین شرایط زندگی سیاسی و اجتماعی خود قرار دارند.
او به وضعیت ناگوار اقتصادی، بیکاری، فقر و تداوم ناامنی و خشونت در کشور اشاره کرده و گفته که کشور با مدیریت معیوب در همه سطوح مواجه است در حالی که نابسامانی و از هم پاشیدگی امور عمومی، غیریت سازی و رفتارهای تبعیضآمیز، نگرانی و نا امیدی از آینده، از شاخصهای اصلی افغانستان امروز است.
کریم خلیلی که در دوران حامد کرزی، معاون رییس جمهوری بود، میگوید، در حاکمیت طالبان، گروههای قومی-مذهبی، فرهنگی و زبانی به اشکال متفاوت از ساختار حکومت و مدیریت عمومی و مشارکت در تصمیم سازی و تصمیم گیری کشور به حاشیه رانده شده و همانند بیگانه با آنان رفتار میشود.
او مدعی شده که فضای بی اعتمادی و برخورد امنیتی با گروه های قومی گسترده تر شده است که به همین دلیل مردم از سر استیصال و ناامیدی به فکر ترک وطن هستند.
تصویر قرون وسطایی از اسلام
کریم خلیلی از رویکرد به شدت دینی طالبان انتقاد کرده و گفته که ارائه یک تصویر ضد انسانی و قرون وسطایی از “اسلام عزیز” فرصت هر نوع تعامل با دنیایی در هم تنیده و وابسته به یکدیگر را برای افغانستان مسدود ساخته است.
او گفته است: “امروز در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، مردم از حقوق برابر شهروندی، حق مشارکت در تعیین سرنوشت و مدیریت سیاسی کشور، آزادی بیان و عقیده محروم گردیده، روحیه مدارا و رواداری و تعامل و تفاهم، باور به کثرت گرایی و تنوع گرایش سیاسی، که از لازمه زیست مسالمت آمیز در جوامع چند قومی و زبانی و فرهنگی و مذهبی است، جای خود را به غیریت سازی، تقابل و خشونت، انحصار و استبداد داده است.”
در بیانیه، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان آمده است که مردم افغانستان حکومت تک قومی، ایدئولوژیکی و سیاسی با رویکرد انحصاری و استبدادی را بر نمی تابند.
در این بیانیه هشدار داده شده که صلح و ثبات در افغانستان با سیاست ارعاب و تهدید، جنگ و خشونت تآمین نمیشود و همزمان پیشنهاد شده که برای رسیدن به صلح واقعی و سامان یافتن سرنوشت جمعی نیاز به مدارا و تساهل، گفتگو و تفاهم است.
کریم خلیلی از موضع جامعه جهانی مبنی بر عدم شناسایی طالبان تا زمان ایجاد حکومت فراگیر اظهار قدردانی کرده و گفته که “اداره طالبان یک اداره انحصاری قومی، گروهی و ایدئولوژیکی است، به رسمیت شناختن یک چنین ادارهای به معنای پا گذاشتن روی ارزشهای حقوق بشری و نادیده گرفتن خواست بخش وسیعی از مردم افغانستان است.”

خلیلی میگوید مردم افغانستان حکومت تک قومی، ایدئولوژیکی و سیاسی را با رویکرد انحصاری و استبدادی بر نمی تابند
سیستم فدرالی
محمد کریم خلیلی میگوید که مناسبت ترین ساختار سیاسی که حقوق همه مردم افغانستان در آن رعایت شود سیستم نظام فدرالی است.
خلیلی گفته است که عبدالعلی مزاری این ساختار سیاسی را برای سهیم شدن تمام اقوام در قدرت پیشنهاد کرد او گفته است: “ما سیستم فدرالی که در آن حقوق همه مردم افغانستان رعایت شده و سیستم انحصاری قدرت را در هم میشکند مناسب ترین ساختار سیاسی برای آینده افغانستان میدانیم.”
خلیلی در زمان که معاون رییس جمهوری بود هیچگاه از سیستم نظام فدرالی صحبت نکرد و حتی سرور دانش که فرد با اعتماد و نزدیک به او است، بارها در سخنرانیهایش ساختار نظام فدرالی را نقد کرده بود.
خلیلی گفته است: “راه مبارزه در ابعاد مناسب برای خواسته مشروع ملت ما ادامه دارد. اما به هیچ وجه طرف دار جنگ و خشونت و پیچیده تر شدن بحران کشور نیستیم.”