شبکه تحلیلگران افغانستان تحقیق تازهی را منتشر کرده و به عامل فروپاشی نظام جمهوریت در سال 2021 پرداخته است.
این تحقیق که از سوی تیمورشاران نویسنده و پژوهشگر تهیه شده است بیشتر به تاثیر سیاست داخلی بر فروپاشی نیروهای امنیت ملی افغانستان تمرکز کرده است.
شبکه تحلیلگران گفته است که سیاسی و قومی شدن نیروهای امنیتی توسط محمد اشرف غنی، رییسجمهوری و حلقه نزدیک او منجر به فروپاشی نیروهای امنیتی و سپس باعث شکست نظام شد.
گفته شده است که در تهیه این تحقیق با شماری از مقامات بلندپایه دولت پیشین گفتگو شده اما در تحقیق از آنها نامبرده نشده است.
حیات در حقیقت آمده بود تا وزارت داخله را پشتونیزه و مقامات این وزارت که به شورای نظار وابستگی داشتند را برطرف کند
قومی ساختن پولیس
شبکه تحلیلگران می گوید، محمد اشرف غنی، رییس جمهوری و تیم کوچکاش در روزهای آخر به هدف قومی ساختن وزارت داخله دست به جابجاییهای زد که اکثر این محاسبات اشتباه بود.
در گزارش به سپردن وزارت داخله به حیاتالله حیات اشاره شده و تاکید شده که حیات در حقیقت آمده بود تا وزارت داخله را پشتونیزه و مقامات این وزارت که به شورای نظار وابستگی داشتند را برطرف کند.
یافتههای شبکه تحلیلگران نشان میدهد که با آمدن حیاتالله حیات در وزارت داخله، تعداد مقامات که باشندگان ولایات کابل، پنجشیر و پروان بودند سریعاً کم شدند و تعداد پشتونهای غلزایی از ولایت ننگرهار که ارتباط خوبی با حمدالله محب و غنی داشتند افزایش یافتند.
شبکه تحلیلگران می گوید که برطرف کردن مسعود اندرابی از سمت وزارت داخله و گماشتن حیاتالله حیات برای یک مدت کوتاه چهار ماهه اشتباه محاسباتی تیم سه نفره اشرف غنی بود.
به نظر نویسنده تحقیق، تغییرات آنی، قومگرایی، کشمکش بر سر کرسی و تلاش برای حفظ جایگاه آنقدر مقامات وزارت داخله را در مجموع نیروهای امنیتی را درگیر کرده بود که آنها فرصت کافی برای حمایت از سربازان و مقابله با طالبان پیدا نکردند.
براساس تحقیق شبکه تحلیلگران، غنی از همان نخست که به قدرت رسید دست به قومگرایی زد و اغلب موقفهای بلند را به پشتونهای غلزایی داد
در این گزارش آمده که ممکن است نیت غنی و اطرافیانش از برطرف کردن مقامات در وزارت داخله مبارزه با فساد بوده باشد اما این کار چیزی از فساد نکاست و نتیجه آن فقط ایجاد هرجومرج در کشور شد.
پیشتر، ادارهٔ بازرس ویژۀ امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) با بیش از ۶۰ مقام کنونی و پیشین ایالات امریکا، مقامهای نظام جمهوری پیشین افغانستان و کارشناسان درباره سقوط نظام جمهوریت مصاحبه کرد و شش مورد را عامل اصلی فروپاشی حکومت افغانستان در ماه آگست سال ۲۰۲۱ شناسایی کرده است.
بی باوری حکومت پیشین به خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، به حاشیهٔ راندن افغانستان در گفتوگوهای صلح و تأکید غنی، به ادغام طالبان در نظام جمهوریت از جمله عوامل اصلی این فروپاشی خوانده شده است.
سیگار همچنان گزارش داد که عدم علاقهمندی طالبان به مذاکرات بینالافغانی، اتکای غنی به یک حلقه خورد وفادار به خودش که در شرایط حساس، بیثباتی دولت را فراهم میکرد و فساد در سطح بالا را نیز از دیگر عوامل فروپاشی نظام جمهوریت یاد کرده است.
قومگرایی اشرف غنی
براساس تحقیق شبکه تحلیلگران، غنی از همان نخست که به قدرت رسید دست به قومگرایی زد و اغلب موقفهای بلند را به پشتونهای غلزایی داد. به باور نویسنده تحقیق، او حتی پشتونهای جنوب را به حاشیه رانده بود.
در تحقیق آمده است که غنی با طرح و اجرای قانون ذاتی افسران سعی کرد وزارت دفاع را از نظامیان بلندپایه که به شورای نظار وابستگی داشتند پاک کند و به جایش افراد مربوط به قوم خودش را به موقفهای بلند بگمارد.
شبکه تحلیلگران می گوید که غنی هیچ طرح و استراتیژی بزرگ نداشت و نمیدانست چگونه عمل کند. هرچند نزدیکان غنی که با نویسنده تحقیق مصاحبه کردند به او گفتند که غنی کابل را عمداً به شبکه حقانی تسلیم کرد تا میان طالبان اختلاف ایجاد کند، اما نویسنده به این باور است که چنین ادعایی وارد نیست.
