تحقیق تازه: بیش از ۲۲ میلیارد دالر از بابت غصب زمین به جیب مافیا رفته

یک نهاد غیر دولتی موسوم به “خانه آزادی” در تحقیق تازه ای که منتشر کرده دریافته است که بیش از ۲۲ میلیارد دالر از بابت غصب زمین به جیب مافیا رفته است.

این گزارش در ۱۰۰ صفحه و در مدت سه ماه تهیه شده که برای تهیه آن علاوه بر مصاحبه با ۷۰ منبع دولتی و غیر دولتی از اسناد معتبر دولتی مانند اداره عالی اراضی، اداره عالی مبارزه با فساد اداری، دادستانی، شهرداری کابل، وزارت شهرسازی، کمیسیون خاص پارلمان، اداره ارگان‌های محل، گزارش‌های ویژه ریاست جمهوری و برخی از نهادهای دیگر دولتی و خصوصی استفاده شده است.
شاه حسین مرتضوی روزنامه نگار و از اعضای خانه آزادی امروز در جریان ارایه این گزارش در کابل به خبرنگاران گفت که براساس تحقیق انجام شده تا کنون یک میلیون و ۲۹۷ هزار جریب زمین دولتی در ۳۴ ولایت افغانستان غصب شده است.
آقای مرتضوی گفت که بیشتر این زمین ها به ترتیب از سوی افراد زورمند، مالکان شهرک های رهایشی و ادارات دولتی غصب شده است.
در گزارش نشان داده شده که بیشترین زمین‌های دولتی در ولایت‌های کابل، هرات، بلخ، قندهار، ننگرهار، قندوز، کاپیسا، بغلان، تخار، نیمروز، خوست، لوگر و غزنی غصب شده‌ است.
همچنان کمترین زمین ها دولتی، در ولایت‌های نورستان، دایکندی، پکتیکا، پنجشیر و غور غصب شده، خانه آزادی می گوید که دلیل آن این است که در این ولایات زمین های وسیع وجود ندارد و بیشتر این ولایات کوهستانی هستند.
در گزارش آمده است که برخی سران اقوام، زورمندان محلی، شماری از فرماندهان جهادی، سران برخی از احزاب سیاسی، بزرگان قریه‌ها، متنفذان، سرمایه دارانی‌که پول‌های سیاه و نامشروع به دسترس دارند، برخی شهرداری‌ها، برخی افسران اردو و پولیس، چند عضو پارلمان و اعضای شوراهای ولایتی، برخی از والیان، اعضای پیشین کابینه و فرماندهان پولیس بیشترین زمین های دولتی را در چهارده سال گذشته غصب کرده‌اند.
خانه آزادی می گوید که این افراد پس از غصب، زمین‌های دولتی را به شهرک‌های رهایشی، مجتمع‌های مسکونی، بلند منزل‌ها، ساحات تجارتی، سرپناه خودسر، تانک تیل‌ها، سرای‌ها، باغ‌ها و زمین‌های زراعتی تبدیل کرده‌اند.
شهرک ها
در گزارش تحقیقی خانه آزادی آمده است که در ۲۶۲ هزار و ۵۳۷ جریب زمین دولتی در شهرهای کابل، مزارشریف، قندهار، غزنی، پروان، جلال آباد و هرات ۳۵۵ شهرک رهایشی ساخته شده است.
درکابل از ۱۰۰ شهرک تنها ۱۸ شهرک قانونی است و بقیه شهرک ها بیشتر شان مشکل اراضی دارند.
غصب زمین‌های شهرک‌های صنعتی، مهاجران و آموزگاران
در گزارش خانه آزادی گفته شده است که مافیای زمین و زورمندان هزاران جریب زمین شهرک‌های معلمان، پارک‌ها و شهرک‌های صنعتی را نیز غصب کرده‌اند.
این نهاد دریافته است که ۲۰۵۲ جریب زمین پارک‌های صنعتی، بیش از ۱۰ هزار جریب زمین شهرک‌های معلمان و ده‌ها هزار جریب زمین شهرک‌های مهاجرین غصب شده است.
یافته‌های خانه آزادی افغانستان، نشان می‌دهد که زورمندان حتی هزاران جریب زمین مربوط به مساجد، معارف، کودکستان‌ها، سینماها و قبرستان‌ها را نیز غصب کرده‌اند.
فصل سیاه غصب زمین

تحقیقات خانه آزادی نشان می‌دهد که بیشترین غصب در دوره حکومت حامد کرزی رییس جمهوری پیشین کشور صورت گرفته است.
نبود حاکمیت قانون، عدم پیگیری دوسیه‌های افراد متهم به غصب زمین، معافیت زورمندان و غاصبان، افزایش بهای زمین، زمینه‌سازی غصب زمین در حکومت، عدم جرم انگاری غصب زمین، عدم توانایی ارگان‌های عدلی- قضایی در پیگیری از دوسیه‌های غصب و متهمان غصب زمین، عدم هماهنگی میان اداره‌های دولتی، تداخل کاری ارگان‌های دولتی، نا امنی‌ها و موجودیت فساد اداری از دلایل غصب زمین در زمان ریاست جمهوری حامد کرزی خوانده شده است.
شیوه‌های غصب زمین
غاصبان به شیوه‌های مختلف از جمله جعل اسناد قانونی، دسترسی به آرشیف و اسناد در نهادهای رسمی دولتی، پارچه مالیه‌دهی، جعل فرامین و احکام، وکالت خط، ترکه خط، وثیقه خط، وصیت خط، خاک پولی، سند وراثت، اظهارنامه و دیگر اسناد اثباتیه اقدام به غصب زمین کرده اند.
در گزارش همچنان گفته شده است که شماری افراد و زورمندان با استفاده و همکاری محاکم، شهرداری‌ها، اداره‌های قضایای دولت و حوزه‌های امنیتی پولیس به غصب زمین‌های دولتی اقدام کردند.
پرونده های غاصبان زمین در قضایای دولت
یافته‌های خانه آزادی افغانستان نشان می‌دهد که طی چند سال گذشته، حدود ۱۰ هزار جلد پرونده غصب زمین، ملکیت و جایدادهای دولتی از کابل و ولایت‌های مختلف که تمیز طلب بوده به اداره عمومی قضایای دولت رسیده است.
این تعداد پرونده ها، تنها دوسیه‌های کابل و آن‌عده ولایت‌های است که تمیز طلب شده و به کابل فرستاده شده. پرونده ‌های که در ولایات فیصله و به آن رسیدگی شده‌، شامل این ۱۰ هزار دوسیه نمی‌شود.
ارزش زمین های غصب شده
خانه آزادی می گوید که ضرر غصب زمین مساوی با قیمت اصلی زمین است. براساس آخرین قیمت گذاری زمین که در کابینه صورت گرفت، قیمت زمین در افغانستان فی متر مربع ۵.۲ دالر است؛ یعنی بهای هر جریب زمین ۵۰۰۰ دالر. با غصب هر مترمربع زمین حدود دو و نیم دالر از سرمایه ملی کاسته می‌شود.
در گزارش محاسبه شده است که با توجه به مساحت زمین غصب شده در افغانستان که به ۴.۵ میلیون جریب زمین می رسد، ارزش آن به بیش از ۲۲ میلیارد دالر می‌رسد.
غصب زمین اقلیت‌های مذهبی

در گزارش خانه آزادی آمده است که در چهارده سال گذشته بیش از ۹۰ درصد زمین‌های اهل هنود در ولایت‌های کابل، خوست، ننگرهار، غزنی، هلمند و قندهار غصب شده است.
در برخی از ولایت‌ها عبادت گاه و هندوسوزان، اهل هنود و سیک‌ها نیز غصب شده است. این روند باعث شده که اکثریت اهل هنود از کشور مهاجر شوند.
غصب آبدات تاریخی و مکان‌های تاریخی
یافته‌های خانه آزادی افغانستان، نشان می‌دهد که با غصب زمین‌های مربوط به آبده‌های تاریخی و میراث‌های فرهنگی، شماری از این آبده‌ها که در ولایت‌های مختلف کشور موقعیت دارند در حال تخریب شدن اند.
در برخی از ولایت‌ها زمین‌های اطراف این آبده‌ها غصب شده و بالای آن منازل رهایشی و تجارتی اعمار شده است.
غصب زمین مربوط به اماکن تاریخی و اعمار شهرک‌های خودسر وغیر قانونی در جوار آن، این آبدات را در وضعیت بد و اسفباری قرار داده است.
بیشترین ساحات و مکان‌های تاریخی در ولایت‌های هرات، غزنی، قندوز، هلمند، قندهار، بلخ، ننگرهار و بامیان غصب شده است.
خانه آزادی افغانستان، گفته که قوانین کشور در رابطه به غصب زمین و مجازات متهمان به غصب دارای نواقص و خلای جدی می‌باشد که باعث معافیت متهمان و سو استفاده زورمندان برای غصب شده است.
این نهاد پیشنهاد کرده است که حکومت ضمن بازنگری قوانین کشور خلاهای یادشده را با نوآوری در قوانین برطرف کند.
یکی از موارد پیشنهادی این نهاد این است که در قانون جزای کشور برای متهمان که غاصب شناخته می‌شوند، متناسب به میزان غصب زمین برای شان جزا پیشبینی شود.
در گزارش گفته شده است که از آنجایی اکثریت متهمان غصب زمین افراد زورمند، مقام‌های حکومتی، برخی نمایندگان و سناتوران، رهبران سیاسی و جهادی، متنفذان و بزرگان قوم هستند، محاکم عادی توانایی رسیدگی به اجرای عدالت را ندارند. از این جهت ایجاب می‌کند، تا با ایجاد محاکم خاص و با صلاحیت به دوسیه‌های فرد متهم به غصب زمین رسیدگی شود.