شماری از هنرمندان مناطق مرکزی کشور می گویند که موسیقی محلی (دمبوره و غیچک) در سالیان اخیر در این مناطق طرفداران بیشتری پیدا کرده است.
آنان با ابراز خرسندی از استقبال موسیقی محلی در میان مردم از وزارت اطلاعات و فرهنگ خواستند که برای گسترش هرچه بیشتر این هنر که جزئی از فرهنگ اصیل باشندگان مناطق مرکزی کشور به شمار می رود، توجه بیشتری بخرچ دهد.
علی دریاب، از هنرمندانی که همه ساله برای اجرای آهنگ های محلی هزارگی با دمبوره به جشنواره های راه ابریشم دعوت می شود به خبرگزاری بخدی گفت که جوانان بیشتر گرایش به موسیقی محلی هزارگی پیدا کرده اند و به گفته آقای دریاب این روزنه نباید دست کم گرفته شود.
آقای دریاب گفت: ̎مردم ولایات مرکزی کشور، بویژه نسل جوان باید تلاش کنند تا موسیقی سنتی خود را که از نسل های گذشته تا به امروز رسیده و جایگاه خود را حفظ کرده، رشد دهند و از هنرمندان این سبک موسیقی حمایت کنند.̎
به گفته او، با آنکه موسیقی محلی هزارگی در میان نسل جوان بامیان محبوبیت بیشتری پیدا کرده است اما عواملی چون فقر اقتصادی و فرهنگی، در هم آمیختن فرهنگ ها و موسیقی های واراداتی از کشورهای دیگر، تهدیدهایی را نیز متوجه این سبک موسیقی کرده است.
دریاب گفت: ̎در شرایط فعلی که هجوم فرهنگی کشورهای بیگانه در افغانستان به اوج خود رسیده، موسیقی محلی را هم تا حدی تحت تاثیر قرار داده و اکنون مسئولیت مردم، فرهنگیان و بخصوص جوانان است تا در راستای حفظ ارزشهای فرهنگی خود تلاش کنند.̎
در حال حاضر، هنرمندانی با دمبوره و قیچک آواز می خوانند و هرازگاهی جشنواره های ویژه این سبک موسیقی در مناطق مرکزی افغانستان راه اندازی می شود.
گفته می شود که قدامت این سبک موسیقی به صدها سال قبل بر می گردد که هنوزهم در مناطق مرکزی افغانستان طرفداران زیادی دارد.
گناه کبیره؟
میرچمن سلطانی از ترانه سرایان محلی، موسیقی محلی بامیان را ترکیب جذابی از دوبیتی های هزارگی، دمبوره و غیچک میداند که به گفته او در گذشته های دور وجود داشته و علیرغم موانع بسیار از جمله موانع مذهبی تا حال به قوت باقی مانده است.
آقای سلطانی به خبرگزاری بخدی گفت: ̎تا سیزده سال پیش، شنیدن موسیقی و نواختن دمبوره در ولایت بامیان گناه کبیره شمرده می شد اما اکنون زمینه گسترش این موسیقی در این ولایت فراهم شده و علاوه بر پسران جوان، برخی از دختر خانم ها و زنان نیز دمبوره می نوازند.̎
موسیقی و دوبیتی های محلی به عنوان بخشی از فولکلور باشندگان بامیان و مناطق مرکزی شمرده می شود.
تا سی سال قبل در تمام مناطق مرکزی کشور بویژه در بامیان، در محافل خوشی مانند عروسی، عید، شب نشینی، نام شانی های اطفال، ختنه سوری دمبوره، غیچک و چنگ نواخته می شد و پسران و دختران جوان در گروه های جداگانه به اجرای آهنگ های محلی می پرداختند.
درحال حاضر نیز، در برخی از مناطق بامیان، مردم با نواختن دمبوره و اجرای آهنگ های محلی به لهجه هزارگی، به محافل خوشی شان رنگ و روی دیگری می دهند.
حاجی اکبر، پیر مردی از باشندگان ولسوالی ورس بامیان می گوید که در سال های گذشته در محافل مختلف، زنان رقص ̎پشپو̎ (رقص مخصوص مناطق هزارگی که با دستمال اجرا می شود) اجرا می کردند و دختران هم با موسیقی محلی آواز می خواندند.
او به خبرگزاری بخدی گفت: ̎یادم می آید وقتی که جوان بودم در محافل شعر و موسیقی که به مناسبت های مختلف برگزار می شد شرکت می کردم، در آن زمان مردم علاقه زیادی به شنیدن و نواختن دمبوره، چنگ و دایره داشتند و زنان محل می رقصیدند.̎
به گفته حاجی اکبر، این فرهنگ هنوز هم در بسیاری از مناطق بامیان پا برجاست و در محافل اجرا می شود.
با این وجود، در گذشته ها موسیقی و دوبیتی های محلی در بامیان و سایر مناطق مرکزی کشور، با چالش های جدی مواجه بوده است تا جایی که برخی از علمای دینی، نواختن دمبوره و سایر آلات موسیقی را ̎صدای کفر آمیز̎ می پنداشتند.
موسیقی محلی این مناطق اما در سالیان اخیر با عبور از موانع بسیار، نفسی تازه ای گرفته است.
امروزه هنرمندان مناطق مرکزی افغانستان مانند داوود سرخوش، عارف جعفری و طاهر خاوری در ساخت آهنگ هایشان دمبوره را با موسیقی مدرن ترکیب کرده اند.
این سبک امیدواری هایی را برای حفظ و گسترش موسیقی محلی هزارگی به وجود آورده است.
با این حال، اسماعیل صفدری از غزل سرایان مشهور مناطق مرکزی کشور، عدم حمایت دولت، بی تفاوتی رهبران محلی و مخالفت شماری از علمای دینی با موسیقی محلی را عوامل تهدید کننده برای این موسیقی خواند.
آقای صفدری می گوید که تحولات سالهای اخیر، جنگها، مهاجرت ها و تهاجم فرهنگی کشورهای دیگر نیز بر موسیقی محلی هزارگی که جزئی از فرهنگ غنی افغانستان است، بی تاثیر نبوده است.
با آنکه گفته می شود دمبوره معروف ترین وسیله موسیقی محلی مناطق مرکزی، در سال های اخیر طرفداران بیشتری پیدا کرده است، اما چنگ قدیمی ترین وسیله موسیقی محلی این مناطق و بسیاری از ترانه های محلی باشندگان این سرزمین از بین رفته است.
در حال حاضر از انواع آله موسیقی محلی مانند دمبوره، غیچک، دایره، چنگ و زیر بغلی که تا دو دهه قبل در مناطق مرکزی مرسوم بود، تنها دمبوره و غیچک باقی مانده است.
